Yanık Vakalarında Beslenme Tedavisi
Özet
Yanık; cilt ve cilt altı dokularının sıcak, elektrik, radyoaktif ve kimyasal maddelerle teması nedeniyle meydana gelen yaralanmalar olarak tanımlanır. Yanık yalnızca cilt yüzeyini etkileyen bölgesel bir durum olmayıp, sürekli bakım ihtiyacı olan, hızlı ve yeterli yönetim gerektiren travmatik bir olaydır. Yanık vakalarında bozulan cilt bariyeri nedeniyle cilt yüzeyinden mikro besin, mineral, protein, sıvı ve elektrolit kayıpları meydana gelmekte, özellikle yara iyileşmesi esnasında metabolizmada yüksek miktarda enerji ihtiyacı doğmaktadır. Gelişen bu durumlar yanık hastasının tedavi ve bakımında beslenme desteğini, tedavinin önemli bir bileşeni haline getirmektedir.
Referanslar
Kaya M, Karaman Özlü Z. Yanık nedeniyle tedavi gören hastalarda yenilikçi teknoloji: Sanal gerçeklik. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2022; 31(1): 46-51.
Güngör S, Andı S. Yanık ve Donmada Acil Hemşirelik Bakımı. Gündüz ES (ed.), Sağlık& Bilim 2022: Acil Cerrahi Hemşireliği içinde. İstanbul: Efe Akademi; 2022. p. 55-66.
Durmuş M, Muhsiroğlu Ö, Yapıcı AK, et al. Yanıkta Tıbbi Beslenme Tedavisi. Turkish Journal of Plastic Surgery. 2016; 24(4): 166-172. doi: 10.5152/TurkJPlastSurg.2016.2057
Özkaya NK, Alğan S, Akkaya H. Yanıklı hastanın değerlendirilmesi ve tedavi yaklaşımının belirlenmesi. Ankara Medical Journal. 2014; 14(4): 170-175. doi:10.17098/amj.10837
Rousseau AF, Losser MR, Ichai C, et al. ESPEN endorsed recommendations: nutritional therapy in major burns. Clinical Nutrition. 2013; 32: 497- 502
Zor F, Ersöz N, Külahçı Y, et al. Birinci basamak yanık tedavisinde altın standartlar. Dicle Tıp Dergisi. 2009; 36(3): 219-225.
Tulumtaş ÖS, Şimşek E. Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarında Yanık Yönetimi. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2023; 32(2): 83-90
Vural F, Özer Özlü NG. Yanıklı Hasta Bakımında Güncel Rehberlerin Önerileri. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2020; 17(2): 187-93. doi:10.5222/HEAD.2020.07088
Karşıdağ S, Sızmaz M. Yanıklar. Çetinkaya E (ed). Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2021. p. 1-9.
WHO. Burns.6March2018. (02.07.2023 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/burns adresinden alınmıştır).
Gümüş K, Kahraman Özlü Z. İhmal Edilen Bir Hemşirelik Bakım Alanı: Yanık Bakımı. Bozok Tıp Dergisi. 2017; 7(4): 72-79.
Akkoç MF, Özdemir M. Dicle Üniversitesi Yanık Merkezinde 2011-2020 Yılları Arasında Tedavi Edilen Yanık Hastalarının Epidemiyolojik Olarak İncelenmesi. Dicle Tıp Dergisi. 2022; 49(1): 229-235. doi:10.5798/dicletip.1086407
Sabuncular G, Acar Tek N. Yanık Yaralanmalarında Enerji Metabolizması ve Enerji Gereksiniminin Belirlenmesinde Güncel Yaklaşımlar. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 2(3): 184- 191. doi: 10.5336/healthsci.2016-52847
Karahan S, Sezer Ceren RE, Ünsaldı M. Yanık Hastasının Beslenme Gereksinimi: Güncel Öneriler. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021; 6(3): 249-258. doi: 10.51754/cusbed.881133
Young AW, Graves C, Kowalske KJ, et al. Guideline for burn care under austere conditions: special care topics. Journal of Burn Care & Research. 2017; 38(2): 497-509. doi: 10.1097/BCR.0000000000000369
Grammatikopoulou MG, Theodoridis X, Gkiouras K, et al. AGREEing on guidelines for nutrition management of adult severe burn patients. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition. 2019; 43(4): 490-496. doi: 10.1002/jpen.1452 wileyonlinelibrary.com
Özer F, Zor F, Dal D, el al. Yüzde 87 Yanıklı Hastaya Yaklaşım: Olgu Sunumu. Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dergisi. 2014; 22(1): 22-29.
Talan L, Altıntaş ND. Yoğun Bakımda Organ Yetmezliklerinde ve Özel Hasta Gruplarında Nütrisyon Uygulamaları. Turkiye Klinikleri J Intensive Care-Special Topics. 2017; 3(2): 85-93.
Sobotka L. Klinik Nütrisyonun Temelleri (H.Gündoğdu Çev.Ed.). Yanık Hastalarında Nütrisyon Desteği. Bayt Bilimsel Araştırmalar. Ankara. 2013.s.563-73.
Aydın Sayılan A, Seyhan Ak E, Kanan N. Yanıklarda Akut Dönem ve Hemşirelik Bakımı. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2018; 5(3): 485-493. doi: 10.17681/hsp.377452
Bozkurt T. Nütrisyon tedavisi alan hastaların tedaviye ilişkin görüşleri, kaygı düzeyleri ve sağlık ekibinden beklentilerinin belirlenmesi [Yüksek lisans tezi]. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2020
Clark A, Imran J, Madni T et al. Nutrition and metabolism in burn patients. Burns & trauma. 2017; 5: 11, 1-12. doi: 10.1186/s41038-017-0076-x
Vivo C, Galeiras R, Del Caz, MDP. Initial evaluation and management of the critical burn patient. Medicina Intensiva. 2016; 40(1): 49-59.
Aydogan C, Ekici Y. Yanik Hastalarında Beslenme/Nutrition Support in Burn Patients. Türk Yoğun Bakım Derneği Dergisi. 2012; 10(2): 74-83. doi: 10.4274/tybdd.10.12
Williams FN, Branski LK, Jeschke MG, et al. What, how, and how much should patients with burns be fed? The Surgical clinics of North America. 2011; 91(3): 609-629. doi: 10.1016/j.suc.2011.03.002
Öztürk D, Akyolcu N. Ciddi Yanıklı Hastanın Acil Dönemdeki Bakımı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2016; 24(1), 49-58.
Ete G, Chaturvedi G, Barreto E, et al. Effectiveness of Parkland formula in the estimation of resuscitation fluid volume in adult thermal burns. Chinese Journal of Traumatology. 2019; 22(02):113-116. doi: 10.1016/j.cjtee.2019.01.006
Zodda D. Calculated decisions: Parkland formula for burns. Pediatric Emergency Medicine Practice. 2018; 20(2): 1-2.
Türkoğlu İ, Ilgaz F, Yalçın T, et al. Hastanede yatan yetişkin hastalarda malnütrisyon prevelansı: Dört farklı beslenme tarama aracının karşılaştırılması. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2015; 43(2): 135-142.
Arıcan Alıcıkuş A. Onkoloji Hastalarında Nütrisyonel Bozuklukların Tanısı ve Takip Yöntemi. Turkish Journal of Oncology. 2020; 35(1): 22-35. doi: 10.5505/tjo.2021.2650
Ranasinghe RNK, Biswas M, Vincent, RP. Prealbumin: the clinical utility and analytical methodologies. Annals of Clinical Biochemistry. 2022; 59(1): 7-14. doi: 10.1177/0004563220931885
Sarıtaş Yüksel E, Topal F. İntestinal Psödo-Obstrüksiyonda Beslenme. Güncel gastroenteroloji. 2014; 18(1): 101-105.
Gündoğdu T, Acar Tek N. Anoreksiya Nervoza Hastalarında Enerji Harcamasının Belirlenmesinde Kullanılan Güncel Yöntemler. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 10(3): 320-326.
Sungurtekin H, Karakuzu S, Serin S. Energy Expenditure in Mechanically Ventilated Patients: Indirect Calorimetry vs Predictive Equations. Yoğun Bakım Dergisi.2019;10(1):7-12. doi: 10.33381/dcbybd.2019.1951
Çelebi D, Yılmaz E. Cerrahi hastalarda enteral ve parenteral beslenmede kanıta dayalı uygulamalar ve hemşirelik bakımı. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; (7): 714-731.
Güngör S, Andı S. Yanık ve Donmada Acil Hemşirelik Bakımı. Gündüz ES (ed.), Sağlık& Bilim 2022: Acil Cerrahi Hemşireliği içinde. İstanbul: Efe Akademi; 2022. p. 55-66.
Durmuş M, Muhsiroğlu Ö, Yapıcı AK, et al. Yanıkta Tıbbi Beslenme Tedavisi. Turkish Journal of Plastic Surgery. 2016; 24(4): 166-172. doi: 10.5152/TurkJPlastSurg.2016.2057
Özkaya NK, Alğan S, Akkaya H. Yanıklı hastanın değerlendirilmesi ve tedavi yaklaşımının belirlenmesi. Ankara Medical Journal. 2014; 14(4): 170-175. doi:10.17098/amj.10837
Rousseau AF, Losser MR, Ichai C, et al. ESPEN endorsed recommendations: nutritional therapy in major burns. Clinical Nutrition. 2013; 32: 497- 502
Zor F, Ersöz N, Külahçı Y, et al. Birinci basamak yanık tedavisinde altın standartlar. Dicle Tıp Dergisi. 2009; 36(3): 219-225.
Tulumtaş ÖS, Şimşek E. Birinci Basamak Sağlık Kuruluşlarında Yanık Yönetimi. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2023; 32(2): 83-90
Vural F, Özer Özlü NG. Yanıklı Hasta Bakımında Güncel Rehberlerin Önerileri. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2020; 17(2): 187-93. doi:10.5222/HEAD.2020.07088
Karşıdağ S, Sızmaz M. Yanıklar. Çetinkaya E (ed). Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2021. p. 1-9.
WHO. Burns.6March2018. (02.07.2023 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/burns adresinden alınmıştır).
Gümüş K, Kahraman Özlü Z. İhmal Edilen Bir Hemşirelik Bakım Alanı: Yanık Bakımı. Bozok Tıp Dergisi. 2017; 7(4): 72-79.
Akkoç MF, Özdemir M. Dicle Üniversitesi Yanık Merkezinde 2011-2020 Yılları Arasında Tedavi Edilen Yanık Hastalarının Epidemiyolojik Olarak İncelenmesi. Dicle Tıp Dergisi. 2022; 49(1): 229-235. doi:10.5798/dicletip.1086407
Sabuncular G, Acar Tek N. Yanık Yaralanmalarında Enerji Metabolizması ve Enerji Gereksiniminin Belirlenmesinde Güncel Yaklaşımlar. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017; 2(3): 184- 191. doi: 10.5336/healthsci.2016-52847
Karahan S, Sezer Ceren RE, Ünsaldı M. Yanık Hastasının Beslenme Gereksinimi: Güncel Öneriler. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021; 6(3): 249-258. doi: 10.51754/cusbed.881133
Young AW, Graves C, Kowalske KJ, et al. Guideline for burn care under austere conditions: special care topics. Journal of Burn Care & Research. 2017; 38(2): 497-509. doi: 10.1097/BCR.0000000000000369
Grammatikopoulou MG, Theodoridis X, Gkiouras K, et al. AGREEing on guidelines for nutrition management of adult severe burn patients. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition. 2019; 43(4): 490-496. doi: 10.1002/jpen.1452 wileyonlinelibrary.com
Özer F, Zor F, Dal D, el al. Yüzde 87 Yanıklı Hastaya Yaklaşım: Olgu Sunumu. Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dergisi. 2014; 22(1): 22-29.
Talan L, Altıntaş ND. Yoğun Bakımda Organ Yetmezliklerinde ve Özel Hasta Gruplarında Nütrisyon Uygulamaları. Turkiye Klinikleri J Intensive Care-Special Topics. 2017; 3(2): 85-93.
Sobotka L. Klinik Nütrisyonun Temelleri (H.Gündoğdu Çev.Ed.). Yanık Hastalarında Nütrisyon Desteği. Bayt Bilimsel Araştırmalar. Ankara. 2013.s.563-73.
Aydın Sayılan A, Seyhan Ak E, Kanan N. Yanıklarda Akut Dönem ve Hemşirelik Bakımı. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2018; 5(3): 485-493. doi: 10.17681/hsp.377452
Bozkurt T. Nütrisyon tedavisi alan hastaların tedaviye ilişkin görüşleri, kaygı düzeyleri ve sağlık ekibinden beklentilerinin belirlenmesi [Yüksek lisans tezi]. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2020
Clark A, Imran J, Madni T et al. Nutrition and metabolism in burn patients. Burns & trauma. 2017; 5: 11, 1-12. doi: 10.1186/s41038-017-0076-x
Vivo C, Galeiras R, Del Caz, MDP. Initial evaluation and management of the critical burn patient. Medicina Intensiva. 2016; 40(1): 49-59.
Aydogan C, Ekici Y. Yanik Hastalarında Beslenme/Nutrition Support in Burn Patients. Türk Yoğun Bakım Derneği Dergisi. 2012; 10(2): 74-83. doi: 10.4274/tybdd.10.12
Williams FN, Branski LK, Jeschke MG, et al. What, how, and how much should patients with burns be fed? The Surgical clinics of North America. 2011; 91(3): 609-629. doi: 10.1016/j.suc.2011.03.002
Öztürk D, Akyolcu N. Ciddi Yanıklı Hastanın Acil Dönemdeki Bakımı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2016; 24(1), 49-58.
Ete G, Chaturvedi G, Barreto E, et al. Effectiveness of Parkland formula in the estimation of resuscitation fluid volume in adult thermal burns. Chinese Journal of Traumatology. 2019; 22(02):113-116. doi: 10.1016/j.cjtee.2019.01.006
Zodda D. Calculated decisions: Parkland formula for burns. Pediatric Emergency Medicine Practice. 2018; 20(2): 1-2.
Türkoğlu İ, Ilgaz F, Yalçın T, et al. Hastanede yatan yetişkin hastalarda malnütrisyon prevelansı: Dört farklı beslenme tarama aracının karşılaştırılması. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2015; 43(2): 135-142.
Arıcan Alıcıkuş A. Onkoloji Hastalarında Nütrisyonel Bozuklukların Tanısı ve Takip Yöntemi. Turkish Journal of Oncology. 2020; 35(1): 22-35. doi: 10.5505/tjo.2021.2650
Ranasinghe RNK, Biswas M, Vincent, RP. Prealbumin: the clinical utility and analytical methodologies. Annals of Clinical Biochemistry. 2022; 59(1): 7-14. doi: 10.1177/0004563220931885
Sarıtaş Yüksel E, Topal F. İntestinal Psödo-Obstrüksiyonda Beslenme. Güncel gastroenteroloji. 2014; 18(1): 101-105.
Gündoğdu T, Acar Tek N. Anoreksiya Nervoza Hastalarında Enerji Harcamasının Belirlenmesinde Kullanılan Güncel Yöntemler. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; 10(3): 320-326.
Sungurtekin H, Karakuzu S, Serin S. Energy Expenditure in Mechanically Ventilated Patients: Indirect Calorimetry vs Predictive Equations. Yoğun Bakım Dergisi.2019;10(1):7-12. doi: 10.33381/dcbybd.2019.1951
Çelebi D, Yılmaz E. Cerrahi hastalarda enteral ve parenteral beslenmede kanıta dayalı uygulamalar ve hemşirelik bakımı. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019; (7): 714-731.
Sayfalar
47-64
Gelecek
29 Eylül 2023
Telif Hakkı (c) 2023 Akademisyen Kitap Portalı
Lisans
LisansNasıl Atıf Yapılır
1.
Bozkurt T. Yanık Vakalarında Beslenme Tedavisi. Içinde: Dege G, Yıldırım MS, editörler. Beslenme ve Hemşirelik [Internet]. Türkiye: Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı; 2023 [a.yer 15 Temmuz 2026]. ss. 47-64. Erişim adresi: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/2738/chapter/13016
