Yaşlı Bakımının Görünmeyen Yükü: Merhamet Yorgunluğu
Synopsis
Dünyada ve Türkiye'de ortalama yaşam süresinin ve yaşlı nüfusun artışıyla birlikte, sağlık sorunlarının da artması ve dolayısıyla bakıma ihtiyaç duyanların sayısının artması beklenmektedir. Huzurevleri ve bakım evlerinde, yaşlı bireylerle en yakın teması kuran kişiler genellikle yaşlı bakım hemşireleridir. Yaşlı bakım hemşireleri arasında sıkça görülen ve kariyerlerinin herhangi bir aşamasında ortaya çıkan önemli bir sorun, merhamet yorgunluğu olarak bilinir. Merhamet yorgunluğu, yaşlı bireylere duyulan empati ve ilginin sonucu olarak ortaya çıkan bir tür duygusal tükenmişlik durumunu ifade eder. Yaşlı bakım hemşirelerinin karşılaştığı bir dizi zorluk, merhamet yorgunluğunun gelişmesine neden olabilir. Bu zorluklar arasında yetersiz hemşire sayısı, eksik görev tanımları, uzun ve vardiyalı çalışma saatleri, mesleki riskler ve iletişim zorlukları bulunmaktadır. Bu nedenle, yaşlı bakım hemşirelerinin merhamet yorgunluğunu önlemek veya yönetmek için uygun destek ve kaynaklar sağlamak kritik öneme sahiptir. Yaşlı bakım hemşirelerinin merhamet yorgunluğunu önlemek ve dolayısıyla bakım kalitesini artırmak için, belirli aralıklarla merhamet yorgunluğu taramaları yapılmalı ve çalışma ortamlarında düzenleyici ve koruyucu önlemler alınmalıdır. Bu, sağlık çalışanlarının duygusal ve fiziksel sağlıklarını korumak için önemlidir ve aynı zamanda hastalarına daha iyi hizmet verme yeteneklerini artırabilir.
References
Çakır G, Yaman ÖM. Yaşlılara evde bakım vermenin bakım veren aileler üzerindeki etkilerinin aile kuramları temelinde değerlendirilmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2022;33:577-604.
Samancı Tekin Ç, Kara F. Dünyada ve Türkiye’de yaşlılık. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi. 2018;3(1):219-229.
Polat FN, Erdem R. Merhamet yorgunluğu düzeyinin çalışma yaşam kalitesi ile ilişkisi: Sağlık profesyonelleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2017;1(26):291-312.
Birinci E. Türkiye’deki yaşlı bakımı eğitimi üzerine genel bir değerlendirme. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;3(5):31-43.
Yılmaz CK. Yaşlı bireylerde yerinde yaşlanma ile başarılı yaşlanma ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Sağlık ve Toplum Dergisi. 2020;20:38-48.
Gürer A. Ülke örnekleri ile evde bakım hizmetlerine genel bakış. Journal of Health Services and Education. 2021;5:20-25.
Gürer A, Küdür Çırpan F, Atalan Özlen N. Yaşlı bakım hizmetleri. Journal of Health Services and Education. 2019;3(1):1-6.
Kok L, Berden C, Sardiraj K. Costs and benefits of home care for the elderly versus residential care: A comparison using propensity scores. The European Journal of Health Economics. 2015;16:119-131.
Azizoğlu F. Huzurevi ve yaşlı bakım rehabilitasyon merkezleri sağlık çalışanlarının iş yükü ve tükenmişlikleri arasındaki ilişki. İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2021. Doktora Tezi.
Genç Y, Barış İ. Contemporary approach in elderly care: Strengthening the home care services instead of institutional care. The Journal of Academic Social Science. 2015;3(10):36-57.
Işıkhan V. Kurumda çalışan yaşlı bakım elemanlarının bakım yükünü etkileyen faktörlerin incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2018;29(1):1-26.
Özkul M, Kalaycı İ. Enformel bir iş ve istihdam alanı olarak yaşlı bakıcılığı: yaşlı yakınları ile bakıcı ilişkilerinde yaşanan sorunlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi. 2018;9:1-27.
Utkualp N, Yıldız H, Özdemir A. Huzurevi çalışanlarının yaşlı ve yaşlı bakımına ilişkin görüş ve tutumlarının etik açıdan değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri J Med Ethics Law Hist. 2015;23(3):93-102.
Kabataş Yıldız M, Çal A. Yaşlı bakımı öğrencilerine verilen ölüm ve manevi bakım eğitiminin etkinliği. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi. 2022;10(1):301-312.
Nazlıer Keser EN. Yaşlı bakım uygulamalarındaki etik sorunlar üzerine bir değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2020;31:303-333.
Hendekçi A, Gök Uğur H. Bakım hemşirelerinin yaşadığı sorunlar ve bakımdan etkilenme durumları. J Acad Res Nurs. 2020;6(3):538-544.
Polat F, Karasu F. Huzurevinde çalışan yaşlı bakım hemşirelerinde merhamet yorgunluğu ve mesleki yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2021;6(4).
Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. [Internet]. 2021. https://sozluk.gov.tr/. [Accessed: March 18, 2023].
Jenkins B, Warren NA. Concept analysis: Compassion fatigue and effects upon critical care nurses. Crit Care Nurs Q. 2012;35(4):388-395.doi: 10.1097/CNQ.0b013e318268fe09.
Polat FN. Merhamet yorgunluğu düzeyinin çalışma yaşam kalitesi ile ilişkisi: sağlık profesyonelleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı. Master's Thesis. Isparta; 2016.
Ertümer GA. Sağlık profesyonellerinin merhamet yorgunluğu düzeyinin hasta güvenliğine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Isparta; 2019.
Bağcıvan E. Çocuk hemşirelerinde merhamet yorgunluğunun mesleki yaşam kalitesi ile ilişkisi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Erzurum; 2019.
Pehlivan T, Güner P. Merhamet yorgunluğu: Bilinenler, bilinmeyenler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2018;9(2):129-134.
Jarrad AR, Hammad S. Oncology nurses' compassion fatigue, burn out and compassion satisfaction. Ann Gen Psychiatry. 2020;22(19):1-8. doi: 10.1186/s12991-020-00272-9.
Cocker F, Joss N. Compassion fatigue among healthcare, emergency and community service workers: A systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2016;13(6):618. https://doi.org/10.3390/ijerph13060618
Şirin M, Yurttaş A. Hemşirelik bakımının bedeli: merhamet yorgunluğu. DEUHFED. 2015;8(2):123-130.
Coetzee SK, Klopper HC. Compassion fatigue within nursing practice: A concept analysis. Nurs Health Sci. 2010;12(2):235-243. doi: 10.1111/j.1442-2018.2010.00526.x.
Solomon J. Nurses coping strategies with compassion fatigue – a literature review. Degree Programme in Nursing Social Services, Health and Sports. Bachelor's Thesis, Jyväskylän Ammattikorkeakoulu; 2014.
Gök AG. Merhamet etmenin dayanılmaz ağırlığı: Hemşirelerde merhamet yorgunluğu. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2015;20(2):299-313.
Yılmaz G, Üstün B. Hemşirelerde profesyonel yaşam kalitesi: Merhamet memnuniyeti ve merhamet yorgunluğu. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2018;9(3):205-211.
Sacco TL, Ciurzynski SM, Harvey ME, Ingersoll GL. Compassion satisfaction and compassion fatigue among Critical Care Nurses. Crit Care Nurse. 2015;35(4):32-43.
Uslu Y, Korkmaz FD. Yoğun bakımda hemşirenin hissi tarafı "şefkat" ve bakım. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2017;20(2):108-115.
Sheppard K. Compassion fatigue: Are you at risk. Am Nurse Today. 2016;11(1):53-55.
Boyle DA. Compassion fatigue: The cost of caring. Nursing. 2015;45(7):48-51.
Harris C, Griffin MTQ. Nursing on empty: Compassion fatigue signs, symptoms, and system interventions. J Christian Nurs. 2015;32(2):80-87.
Konal E, Ardahan M. Merhamet yorgunluğu ve hemşirelik. Sağlık ve Toplum. 2018;28(1):11-16.
Hinderer KA, VonRueden KT, Friedmann E, McQuillan KA, Gilmore R, Kramer B, Murray M. Burnout, compassion fatigue, compassion satisfaction, and secondary traumatic stress in trauma nurses. J Trauma Nurs. 2014;21(4):160-169. doi: 10.1097/JTN.0000000000000055.
Tanrıkulu G. Çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerde merhamet düzeyi ve merhamet yorgunluğunun belirlenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Konya; 2019.
Özan A. Yoğun bakım hemşirelerinde merhametin ve merhamet yorgunluğunun belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Erzurum; 2019.
Dikmen Y, Aydın Y. Hemşirelerde merhamet yorgunluğu: Ne? Nasıl? Ne yapmalı? J Hum Rhythm. 2016;2(1):13-21. doi: 10.5336/nurses.2020-79250.
Romano J, Trotta R, Rich VL. Combating compassion fatigue: An exemplar of an approach to nursing renewal. Nurs Adm Q. 2013;37(4):333-336.
Alan H. Merhamet yorgunluğu ve yönetici hemşirenin rolü. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2018;5(2):141-146. doi: 10.5222/SHYD.2018.141.
Kılıç S. Devlet hastanesinde çalışan hemşirelerde travmatik stres belirtileri, mesleki tatmin tükenmişlik ve eş duyum yorgunluğunun incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Nevşehir; 2018.
Koca F. Hemşirelerde merhamet yorgunluğu ve tekili faktörlerin incelenmesi. Maltepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. İstanbul; 2018.
Wentzel D, Brysiewicz P. The consequence of caring too much: compassion fatigue and the trauma nurse. J Emerg Nurs. 2014;40(1):95–97. https://doi.org/10.1016/j.jen.2013.10.009.
Çınarlı T. Acil hemşirelerinde merhamet yorgunluğunu etkileyen faktörler. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Acil Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Doctoral Thesis. Samsun; 2019.
Samancı Tekin Ç, Kara F. Dünyada ve Türkiye’de yaşlılık. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi. 2018;3(1):219-229.
Polat FN, Erdem R. Merhamet yorgunluğu düzeyinin çalışma yaşam kalitesi ile ilişkisi: Sağlık profesyonelleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2017;1(26):291-312.
Birinci E. Türkiye’deki yaşlı bakımı eğitimi üzerine genel bir değerlendirme. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;3(5):31-43.
Yılmaz CK. Yaşlı bireylerde yerinde yaşlanma ile başarılı yaşlanma ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Sağlık ve Toplum Dergisi. 2020;20:38-48.
Gürer A. Ülke örnekleri ile evde bakım hizmetlerine genel bakış. Journal of Health Services and Education. 2021;5:20-25.
Gürer A, Küdür Çırpan F, Atalan Özlen N. Yaşlı bakım hizmetleri. Journal of Health Services and Education. 2019;3(1):1-6.
Kok L, Berden C, Sardiraj K. Costs and benefits of home care for the elderly versus residential care: A comparison using propensity scores. The European Journal of Health Economics. 2015;16:119-131.
Azizoğlu F. Huzurevi ve yaşlı bakım rehabilitasyon merkezleri sağlık çalışanlarının iş yükü ve tükenmişlikleri arasındaki ilişki. İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2021. Doktora Tezi.
Genç Y, Barış İ. Contemporary approach in elderly care: Strengthening the home care services instead of institutional care. The Journal of Academic Social Science. 2015;3(10):36-57.
Işıkhan V. Kurumda çalışan yaşlı bakım elemanlarının bakım yükünü etkileyen faktörlerin incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2018;29(1):1-26.
Özkul M, Kalaycı İ. Enformel bir iş ve istihdam alanı olarak yaşlı bakıcılığı: yaşlı yakınları ile bakıcı ilişkilerinde yaşanan sorunlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi. 2018;9:1-27.
Utkualp N, Yıldız H, Özdemir A. Huzurevi çalışanlarının yaşlı ve yaşlı bakımına ilişkin görüş ve tutumlarının etik açıdan değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri J Med Ethics Law Hist. 2015;23(3):93-102.
Kabataş Yıldız M, Çal A. Yaşlı bakımı öğrencilerine verilen ölüm ve manevi bakım eğitiminin etkinliği. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi. 2022;10(1):301-312.
Nazlıer Keser EN. Yaşlı bakım uygulamalarındaki etik sorunlar üzerine bir değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2020;31:303-333.
Hendekçi A, Gök Uğur H. Bakım hemşirelerinin yaşadığı sorunlar ve bakımdan etkilenme durumları. J Acad Res Nurs. 2020;6(3):538-544.
Polat F, Karasu F. Huzurevinde çalışan yaşlı bakım hemşirelerinde merhamet yorgunluğu ve mesleki yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Kesitsel bir çalışma. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2021;6(4).
Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. [Internet]. 2021. https://sozluk.gov.tr/. [Accessed: March 18, 2023].
Jenkins B, Warren NA. Concept analysis: Compassion fatigue and effects upon critical care nurses. Crit Care Nurs Q. 2012;35(4):388-395.doi: 10.1097/CNQ.0b013e318268fe09.
Polat FN. Merhamet yorgunluğu düzeyinin çalışma yaşam kalitesi ile ilişkisi: sağlık profesyonelleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı. Master's Thesis. Isparta; 2016.
Ertümer GA. Sağlık profesyonellerinin merhamet yorgunluğu düzeyinin hasta güvenliğine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Isparta; 2019.
Bağcıvan E. Çocuk hemşirelerinde merhamet yorgunluğunun mesleki yaşam kalitesi ile ilişkisi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Erzurum; 2019.
Pehlivan T, Güner P. Merhamet yorgunluğu: Bilinenler, bilinmeyenler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2018;9(2):129-134.
Jarrad AR, Hammad S. Oncology nurses' compassion fatigue, burn out and compassion satisfaction. Ann Gen Psychiatry. 2020;22(19):1-8. doi: 10.1186/s12991-020-00272-9.
Cocker F, Joss N. Compassion fatigue among healthcare, emergency and community service workers: A systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2016;13(6):618. https://doi.org/10.3390/ijerph13060618
Şirin M, Yurttaş A. Hemşirelik bakımının bedeli: merhamet yorgunluğu. DEUHFED. 2015;8(2):123-130.
Coetzee SK, Klopper HC. Compassion fatigue within nursing practice: A concept analysis. Nurs Health Sci. 2010;12(2):235-243. doi: 10.1111/j.1442-2018.2010.00526.x.
Solomon J. Nurses coping strategies with compassion fatigue – a literature review. Degree Programme in Nursing Social Services, Health and Sports. Bachelor's Thesis, Jyväskylän Ammattikorkeakoulu; 2014.
Gök AG. Merhamet etmenin dayanılmaz ağırlığı: Hemşirelerde merhamet yorgunluğu. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2015;20(2):299-313.
Yılmaz G, Üstün B. Hemşirelerde profesyonel yaşam kalitesi: Merhamet memnuniyeti ve merhamet yorgunluğu. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2018;9(3):205-211.
Sacco TL, Ciurzynski SM, Harvey ME, Ingersoll GL. Compassion satisfaction and compassion fatigue among Critical Care Nurses. Crit Care Nurse. 2015;35(4):32-43.
Uslu Y, Korkmaz FD. Yoğun bakımda hemşirenin hissi tarafı "şefkat" ve bakım. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2017;20(2):108-115.
Sheppard K. Compassion fatigue: Are you at risk. Am Nurse Today. 2016;11(1):53-55.
Boyle DA. Compassion fatigue: The cost of caring. Nursing. 2015;45(7):48-51.
Harris C, Griffin MTQ. Nursing on empty: Compassion fatigue signs, symptoms, and system interventions. J Christian Nurs. 2015;32(2):80-87.
Konal E, Ardahan M. Merhamet yorgunluğu ve hemşirelik. Sağlık ve Toplum. 2018;28(1):11-16.
Hinderer KA, VonRueden KT, Friedmann E, McQuillan KA, Gilmore R, Kramer B, Murray M. Burnout, compassion fatigue, compassion satisfaction, and secondary traumatic stress in trauma nurses. J Trauma Nurs. 2014;21(4):160-169. doi: 10.1097/JTN.0000000000000055.
Tanrıkulu G. Çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerde merhamet düzeyi ve merhamet yorgunluğunun belirlenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Konya; 2019.
Özan A. Yoğun bakım hemşirelerinde merhametin ve merhamet yorgunluğunun belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Erzurum; 2019.
Dikmen Y, Aydın Y. Hemşirelerde merhamet yorgunluğu: Ne? Nasıl? Ne yapmalı? J Hum Rhythm. 2016;2(1):13-21. doi: 10.5336/nurses.2020-79250.
Romano J, Trotta R, Rich VL. Combating compassion fatigue: An exemplar of an approach to nursing renewal. Nurs Adm Q. 2013;37(4):333-336.
Alan H. Merhamet yorgunluğu ve yönetici hemşirenin rolü. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2018;5(2):141-146. doi: 10.5222/SHYD.2018.141.
Kılıç S. Devlet hastanesinde çalışan hemşirelerde travmatik stres belirtileri, mesleki tatmin tükenmişlik ve eş duyum yorgunluğunun incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. Nevşehir; 2018.
Koca F. Hemşirelerde merhamet yorgunluğu ve tekili faktörlerin incelenmesi. Maltepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Master's Thesis. İstanbul; 2018.
Wentzel D, Brysiewicz P. The consequence of caring too much: compassion fatigue and the trauma nurse. J Emerg Nurs. 2014;40(1):95–97. https://doi.org/10.1016/j.jen.2013.10.009.
Çınarlı T. Acil hemşirelerinde merhamet yorgunluğunu etkileyen faktörler. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Acil Hemşireliği Ana Bilim Dalı. Doctoral Thesis. Samsun; 2019.
Pages
103-111
Published
April 29, 2024
Copyright (c) 2024 Academician Publishing Book Portal
License
LicenseHow to Cite
1.
Üner E. Yaşlı Bakımının Görünmeyen Yükü: Merhamet Yorgunluğu. In: Eti Aslan F, editor. Güncel Hemşirelik Çalışmaları VII (Bahar) [Internet]. Türkiye: Academician Publishing Book DOI Portal; 2024 [cited 2026 Jul. 13]. pp. 103-11. Available from: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/3056/chapter/13651
