İnfertil Çiftlerde Cinsel Sağlık

Synopsis

İnfertilite çiftlerin hayatlarının farklı alanlarını etkileyen, çiftlere duygusal, sosyal ve ekonomik olarak ağır yük getiren, kültürel, dinsel ve sınıfsal bir yaşam krizidir. İnfertilite tanı ve tedavisi, çiftlerin rutin cinsel ilişkilerinde değişiklik oluşturarak cinsel işlev bozukluklarına ve çiftlerin evlilik uyumlarının bozulmasına neden olabilmektedir. Bu bölümde infertilitenin tanımı ve sıklığı, fertiliteyi etkileyen faktörler, infertilitede tanı ve tedavi, infertilitede cinsel işlev (fonksiyon) ve infertil çiftlerde sık görülen cinsel işlev bozuklukları, infertilitenin tanı ve tedavisinin cinsel işlev (fonksiyon) üzerine etkisi, infertilitenin çiftlerin evlilik ve cinsel uyumları üzerine etkisi, infertil çiftlerde cinsel sağlığın değerlendirilmesinde kullanılan modeller ve infertil çiftlerde cinsel sağlığın korunması ve sürdürülmesinde hemşirelik yaklaşımları yer almaktadır.

References

Türk Androloji Derneği. İnfertilitede (kısırlık) erkeğin rolü [Online]. https://androloji.org.tr/6/hastalar-icin/26/infertilitede-kisirlik-erkegin-rolu#:~:text [Accessed: 10th June 2023]
Vander Borght M, Wyns C. Fertility and infertility: Definition and epidemiology. Clin Biochem. 2018 Dec;62:2–10. doi: 10.1016/j.clinbiochem.2018.03.012
Aydın S, Kızılkaya Beji N. İnfertil çiftlerde cinsel fonksiyon ve infertilite danışmanının rolü. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Derg. 2013;10(2):8–13.
Aslan E, Fışkın G.Fertilitenin Korunması.In:Demirci N, Kızılkaya Beji N (ed.) İnfertilite Hemşireliği El Kitabı. Nobel Tıp Kitabevleri. İstanbul; 2017.p. 38-71
ASRM. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertil Steril. 2021;116(5):1255–1265.
ASRM. Diagnostic evaluation of the infertile male: a committee opinion. Fertil Steril. 2015 Mar;103(3):e18–25.
CETAD. Cinsel yaşam ve sorunları,bilgilendirme dosyası-1 [Online]. 2006. p. 21–59. https://cetad.org.tr/CetadData/Books/21/pdf-dosyasini-indirmek-icin-tiklayiniz.pdf [Accessed: 16th July 2023]
Özcan H, Kızılkaya Beji N. Kadın cinsel fonksiyon bozuklukları: 2018 güncelleme. Androloji Bülteni. 2018;20:133–7. doi:https://doi.org/10.24898/tandro.2018.42204
Yeni E.Kadın Cinsel İşlev Bozuklukları. In:Resim S, Kadıoğlu A (ed.) Erkek ve Kadın Cinsel Sağlığı. Türk Üroloji Akademisi. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri; 2016.
Braverman AM. Psychosocial aspects of infertility: sexual dysfunction. Int Congr Ser. 2004 Apr;1266:270–6. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0531513104000895
APA. Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-V. 5th ed. Washington: American Psyctric Publisher; 2013.p. 423.
Liu Y, Wang Y, Pu Z, Wang Y, Zhang Y, Dong C, et al. Sexual dysfunction in infertile men: A systematic review and meta-analysis. Sex Med. 2022;10(4):100528. doi:https://doi.org/10.1016/j.esxm.2022.100528
Büyükkayacı Duman N, Yüksel Koçak D. İnfertilitenin cinsel sağlığa etkileri ve profesyonel hemşirelik yaklaşımları. Turkiye Klin J Obs Womens Heal Dis Nurs. 2016;2(1):51–8.
Güngör İ, Kızılkaya Beji N. İnfertilite hemşirelerinin gelişen rolleri ve sertifi kasyon gereksinimi. Florence Nightingale Hemşirelik Derg. 2015;23(2):152–9.
Karakaş S, Aslan E. İnfertil kadınlara yönelik cinsel danışmanlık programında BETTER modeli’nin kullanımı. Androloji Bülteni. 2021;23:129–35. doi:https://doi.org/10.24898/tandro.2021.54765
Zegers-Hochschild F, Adamson GD, de Mouzon J, Ishihara O, Mansour R, Nygren K, et al. International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technology (ICMART) and the World Health Organization (WHO) revised glossary of ART terminology, 2009. Fertil Steril. 2009;92(5):1520–4. doi: 10.1016/j.fertnstert.2009.09.009.
ACOG. reVITALize: Obstetrics Data Definitions Version 1.0 [Online]. 2017. p. 1–2. https://www.acog.org/practice-management/health-it-and-clinical-informatics/revitalize-obstetrics-data-definitions [Accessed: 16th May 2023]
Nik Hazlina NH, Norhayati MN, Shaiful Bahari I, Nik Muhammad Arif NA. Worldwide prevalence, risk factors and psychological impact of infertility among women: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2022 Mar 30;12(e057132):1–8. doi: 10.1136/bmjopen-2021-057132
Liang S, Chen Y, Wang Q, Chen H, Cui C, Xu X, et al. Prevalence and associated factors of infertility among 20–49 year old women in Henan Province, China. Reprod Health. 2021 Dec 1;18(254):1–13. doi: 10.1186/s12978-021-01298-2
ESHRE. Factsheet on infertility-prevalence, treatment and fertility decline in Europe [Online]. 2021. p. 1–2. https://www.eshre.eu/-/media/sitecore-files/ESHRE-internal/EU-Affairs/ESHRE_InfertilityFactsheet_v9.pdf [Accessed: 16th May 2023]
WHO. Infertility [Online]. 2023 Marc. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infertility [Accessed: 16th May 2023]
Cox CM, Thoma ME, Tchangalova N, Mburu G, Bornstein MJ, Johnson CL, et al. Infertility prevalence and the methods of estimation from 1990 to 2021: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Open. 2022;2022(4):1–24. doi: 10.1093/hropen/hoac051
TNSA. Hacettepe Üniversitesi Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2018/rapor/TNSA2018_ana_Rapor.pdf [Accessed: 16th May 2023]
Bayoumi RR, Fatemi HM, Hurt L, Serour GI, van der Poel S, Venetis C, et al. A critical systematic review and meta-analyses of risk factors for fertility problems in a globalized world. Reprod Biomed Online. 2023;Pre-proof. doi:https://doi.org/10.1016/j.rbmo.2023.04.008
Omaç Sönmez M, Turan Zekiye. Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması. Nobel Akademi; 2021. p.75.
Emokpae MA, Brown SI. Effects of lifestyle factors on fertility: practical recommendations for modification. Reprod Fertil. 2021;1:R13–26. doi: 10.1530/RAF-20-0046
Abdoli S, Masoumi SZ, Kazemi F. Environmental and occupational factors and higher risk of couple infertility: a systematic review study. Middle East Fertil Soc J. 2022;27(33):1–27. https://doi.org/10.1186/s43043-022-00124-4
Sarman E. İlaçların erkek üreme sistemi üzerinde oluşturduğu toksisite ve erkek infertilitesi. In: Sarman A, (ed). Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Araştırmalar XII. İstanbul: Eğitim Yayınevi; 2022. p. 199.
Özdemir F. Fertilite,infertilitenin tanımı,fertiliteyi etkileyen faktörler. In: İnfertilite Hemşireliği Kursu. Ankara Üniversitesi Üreme Sağlığı Teşhis-Tedavi,Eğitim,Araştırma ve Uygulama Merkezi; 2021. p. 4–5.
Jafari H, Mirzaiinajmabadi K, Latifnejad Roudsari R, Rakhshkhorshid M. The factors affecting male infertility: A systematic review. Int J Reprod Biomed. 2021 Sep 9;19(8):681–8. doi: 10.18502/ijrm.v19i8.9615
ACOG. Infertility Workup for the Women’s Health Specialist [Online]. 2019. p. 781. Available from: https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2019/06/infertility-workup-for-the-womens-health-specialist [Accessed: 16th May 2023]
Topçu HO, Evliyaoğlu Ö, Şahin Y. Temel infertilite araştırmaları nasıl olmalıdır? Türk Üreme Tıbbı ve Cerrahisi Derg. 2017;1(2):104–11. doi: 10.24074/tjrms.2016-54252
ACOG. Sonohysterography,Technology Assessment,Number:12. Obstet Gynecol. 2016;128(2):e38–42.
FIGO. Basic tool 5: Treat infertility [Online]. 2020. https://fertilitytool.com/tools/basic-tool-5-treat-infertility/ [Accessed: 16th July 2023]
Ataman H. Yardımcı Üreme Teknikler(YÜT) ve Hemşirelik. In: Pekcan N, Beydağ KD, (ed). Hemşirelik ve Ebelik Öğrencileri İçin Kadın Sağlığı ve Hastalıkları. Ankara Nobel Tıp Kitapevi; 2022. p. 509.
ESHRE. Evidence-based guideline: Unexplained Infertility [Online]. 2023.Available from: https://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal [Accessed: 16th July 2023]
WHO. Laboratory manual for the examination and processing of human semen. 5th ed. WHO. Geneva; 2021. p.491–494 .
WHO. Sexual health [Online]. 2006. https://www.who.int/health-topics/sexual-health#tab=tab_2 [Accessed: 16th July 2023]
Mendonça CR d., Arruda JT, Noll M, Campoli PM d. O, Amaral WN d. Sexual dysfunction in infertile women: A systematic review and meta-analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2017;215:153–63. doi: 10.1016/j.ejogrb.2017.06.013
Çubuk B. Kadınsılık ve cinsel mitlerin psikojenik infertiliye etkisi. Marmara Univ Kadin ve Toplum Cinsiyet Arastirmalari Derg. 2022;6(1):65–82. doi: 10.29228/mukatcad.11
Okobi OE. A systemic review on the association between Infertility and sexual dysfunction among women utilizing female sexual function index as a measuring tool. Cureus. 2021;13(6):e16006. doi: 10.7759/cureus.16006
Starc A, Trampus M, Jukic DP, Rotim C, Jukic T. Infertility and sexual dysfunctions: A systematic literature review. Acta Clin Croat. 2019;58(3):508–15. doi: 10.20471/acc.2019.58.03.15
Millheiser LS, Helmer AE, Quintero RB, Westphal LM, Milki AA, Lathi RB. Is infertility a risk factor for female sexual dysfunction? A case-control study. Fertil Steril. 2010 Nov;94(6):2022–5. doi:S001502821000097X
Gümüşay M, Sarı E, Güngör Satılmış İ. İnfertil çiftlerde cinsel yaşam ile ilgili araştırmaların sistematik derlemesi. Androloji Bülteni . 2020;22:74–85.doi: 10.24898/tandro.2020.95914
Lotti F, Maggi M. Sexual dysfunction and male infertility. Nat Rev Urol. 2018;15(5):287–307. doi: 10.1038/nrurol.2018.20
Song S-H, Kim DS, Yoon TK, Hong JY, Shim SH. Sexual function and stress level of male partners of infertile couples during the fertile period. BJU Int. 2016;117(1):173–6. doi:10.1111/bju.13201
Purcell-Lévesque C, Brassard A, Carranza-Mamane B, Péloquin K. Attachment and sexual functioning in women and men seeking fertility treatment. J Psychosom Obstet Gynecol . 2019;3;40(3):202–10. doi:10.1080/0167482X.2018.1471462
Smith JF, Walsh TJ, Shindel AW, Turek PJ, Wing H, Pasch L, et al. Sexual, marital, and social impact of a man’s perceived infertility diagnosis. J Sex Med. 2009 Sep;6(9):2505–15. doi: 10.1111/j.1743-6109.2009.01383.x
Dabian B, Abdelgalil M, Hamza M. Sexual dysfunction in ınfertile women with pcos undergoing fertility treatment. Evid Based Women’s Heal J. 2023;13(1):14–9. doi: 10.21608/EBWHJ.2022.159554.1199
Shindel AW, Nelson CJ, Naughton CK, Mulhall JP. Premature ejaculation in infertile couples: Prevalence and correlates. J Sex Med. 2008 Feb;5(2):485–91. doi: 10.1111/j.1743-6109.2007.00690.x
https://www.cetad.org.tr/menu/21/vajinismus
Bakhtiari A, Basirat Z, Nasiri-Amiri F. Sexual dysfunction in women undergoing fertility treatment in Iran: Prevalence and associated risk factors. J Reprod Infertil. 2016;17(1):26–33.
Tayebi N, Ardakani SMY. The prevalence of sexual dysfunctions in infertile women. Middle East Fertil Soc J. 2007;12(3):184–7. doi: https://doi.org/10.29333/ejgm/82644
Çağlar M, Güngör Satılmış İ. İnfertilite ve yaşam kalitesi: Sistematik derleme. Androloji Bülteni. 2019;21:170–6. https://doi.org/10.24898/tandro.2019.79836
Onat G, Beji NK. Marital relationship and quality of life among couples with infertility. Sex Disabil. 2012 Mar 18;30(1):39–52.
Küçükdurmaz F, Taşkıran M. İnfertil kadınlarda cinsel fonksiyonlar (tanı ve tedavi aşamalarında). Turkiye Klin J Urol Top. 2015;8(3):52–7.
Alirezaei S, Ozgoli G, Alavi Majd HR. Evaluation of factors associated with sexual function in infertile women. Int J Fertil Steril. 2018;12(2):125–9.
ESHRE. Good clinical treatment in assisted reproduction-an ESHRE position paper [Online]. Eshre. 2008. p. 1–5. papers2://publication/uuid/07B4A02A-BC69-4821-A63C-FDD448A7E779%5Cnhttps://www.eshre.eu/Guidelines-and-Legal/ESHRE-Position-Papers.aspx [Accessed: 16th July 2023]
Daoud M, Omri S, Smaoui N, Feki R, Bouali MM, Zouari L, et al. Sexual dysfunction in infertile couples. Eur Psychiatry. 2021;13;64(S1):S550–1. doi: 10.1192/j.eurpsy.2021.1467
Şafak Öztürk C, Arkar H, Gökdağ C. Cinsel işlev bozukluğu olan çiftlerde evlilik uyumunda kişilik özellikleri etkili mi? Cinsel doyumun aracı etkisi. Turkish J Psychiatry. 2019;31(4):259–68. doi: https://doi.org/10.5080/u23742
Bodur N, Coşar B, Erdem M. İnfertil çiftlerde evlilik uyumunun demografik ve klinik değişkenlerle ilişkisi. Cukurova Med J. 2013;38(1):51–62.
Kabe E, Smida B, Abid, Yousri E. P-509 Evolution of quality of life, sexual function and marital agreement in long term infertile couples: a 10-year prospective cohort study. Hum Reprod. 2022; 29;37(Supplement_1). doi:https://doi.org/10.1093/humrep/deac107.47272/6620165
Pasha H, Basirat Z, Esmailzadeh S, Faramarzi M. Marital Iintimacy and predictive factors among ınfertile women in Northern Iran. J Clin Diagnostic Res. 2017;11(5):QC13–7. doi: 10.7860/JCDR/2017/24972.9935
Samadaee Gelehkolaee K, Mccarthy BW, Khalilian A, Hamzehgardeshi Z, Peyvandi S, Elyasi F, et al. Factors associated with marital satisfaction in ınfertile couple: A comprehensive literature review. Glob J Health Sci. 2016 Sep 2;8(5):96–109. doi: 10.5539/gjhs.v8n5p96
Yücesoy H, Akın Ö, Şahbaz G, Erbil N. İnfertilitede çift uyumu ve cinsel fonksiyon. Androloji Bülteni. 2021;23(2):123–8. doi:https://doi.org/10.24898/tandro.2021.98474
Yücesoy H, Akın Ö, Şahbaz G, Erbil N. İnfertilitede çift uyumu ve cinsel fonksiyon. Androloji Bülteni. 2021;23(2):123–8. doi:https://doi.org/10.24898/tandro.2021.98474
Jolley S. Taking a sexual history: the role of the nurse. Nurs Times. 2002;98(18):39–41.
Quinn C, Happell B. Talking about sexuality with consumers of mental health services. Perspect Psychiatr Care. 2013;49(1):13–20. doi:10.1111/j.1744-6163.2012.00334.x
Mick JAM. Sexuality assessment: 10 strategies for improvement. Clin J Oncol Nurs. 2007;11(5):671–5. doi: 10.1188/07.CJON.671-675.
TOAD. İnfertilite ve cinsel sağlık ile ilgili ölçekler [Online]. 2023. https://toad.halileksi.net/[Accessed: 28th July 2023]
Büyükkayacı Duman N. Cinselliğin değerlendirilmesinde model kullanımı. In: Büyükkayacı Duman N, (ed). Cinsel Sağlık (Cinselliğin Fizyolojisi). Nobel Tıp Kitabevleri; 2019. p. 59–65.
Davis S. Rehabilitation: The use of theories and models in practice. 1st ed. Churchill Livingstone; 2006. p.2088.
Annon JS. The PLISSIT Model: A proposed conceptual scheme for the behavioral treatment of sexual problems. J Sex Educ Ther 1976;22;2(1):1–15. doi:https://doi.org/10.1080/01614576.1976.11074483
Mick J, Hughes M, Cohen MZ. Using the BETTER Model to assess sexuality. Clin J Oncol Nurs. 2004;1;8(1):84–6. doi: 10.1188/04.CJON.84-86.
Taşkın L. İnfertilite hemşireliğinin gelişen rolü. In: İnfertilite Hemşireliği Kursu. Ankara: Ankara Üniversitesi Üreme Sağlığı Teşhis-Tedavi,Eğitim,Araştırma ve Uygulama Merkezi; 2021. p. 6–10.
Kirca N, Özcan Ş. The effects of nursing care based on Levine’s Conservation Model on fatigue, depression, perceived social support, and sleep quality in infertile women: A randomized controlled trial. Int J Nurs Knowl. 2022; 34(4): 284-296.doi: https://doi.org/10.1111/2047-3095.12402
Dinç A, Kızılkaya Beji N. Yardımcı üreme teknikleri ve hemşirelik yaklaşımları. İstanbul: Emek Matbaacılık; 2001. p. 75–92.
Yılmaz T, Yeşiltepe Oskay Ü. İnfertilite stresi ile başa çıkma yöntemleri ve hemşirelik yaklaşımları. Sağlık Bilim ve Meslekleri Derg. 2015;2(1):100–12.
Durna G,Ülbe S, Dirik G. Kadında cinsel işlev bozukluğunun tedavisinde bilinçli farkındalık temelli müdahaleler: sistematik bir derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.2020;12(1):72-90. doi: 10.18863/pgy.470683
Efil S, Genç N. Nurse’s Role and Importance of Clinical Trials. J Cardiovasc Nurs. 2014;5(7):12–21.
Durgun Ozan Y, Okumuş H. Effects of Nursing Care Based on Watson’s Theory of Human Caring on Anxiety, Distress, And Coping, When Infertility Treatment Fails: A Randomized Controlled Trial. J Caring Sci 2017;1;6(2):95–109. doi: 10.15171/jcs.2017.010
Temizkan Sekizler E, Taner A, Demirel Bozkurt Ö et al. İnfertil çiftlerin yaşadıkları sorunlar ve infertilite hemşireliği.In:Tuçsiper B, Taşpınar F, Erkin Geyiktepe Ö (ed.) Sağlık bilimlerinde multidisipliner yaklaşımlar. 2.First ed.Ankara:Gece Kitaplığı;2020.p.294-306.

Pages

411-432

Published

March 19, 2024

License

License

How to Cite

1.
Yıldız Çiltaş N, Yeşilçiçek Çalık K. İnfertil Çiftlerde Cinsel Sağlık. In: Karabulutlu Ö, editor. Her Yönüyle Cinsel Sağlık [Internet]. Türkiye: Academician Publishing Book DOI Portal; 2024 [cited 2026 Jul. 13]. pp. 411-32. Available from: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/3000/chapter/13852