Dispne - Taşkın Yılmaz, Feride (Yoğun Bakım Seçilmiş Semptom Bulguların Yönetimi (3. BASKI), 2024)
Sıklıkla hava açlığı, boğulma ve güç solunum olarak ifade edilen dispne, yoğun bakım ünitesinde sağ kalım oranını etkileyen, tek başına ya da diğer semptomlarla birlikte görülen önemli bir parametredeir. Dispne, solunum sisteminin birçok hastalığında primer semptom olarak ortaya çıkmakla birlikte, kardiyovasküler hastalıkların ve nöromüsküler disfonksiyonların ana semptomlarından biri olarak da çeşitli klinik durumlarda sıklıkla görülebilmektedir. Dispne, hastaların sağlık durumunun kötüleşmesi, kas gücünün azalması, iştahsızlık ve uyku sorunları, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmede zorluk, bakım bağımlılığının artması, depresyon, anksiyete gibi psikolojik, fiziksel ve sosyal sağlık sorunlarını beraberinde getirmektedir. Tüm bu etkilere bağlı olarak dispne, hastanın yaşam kalitesinin düşmesine neden olabilmektedir. Subjektif bir semptom olan dispnenin değerlendirilmesinde hastanın ifadesi önemlidir. Bununla birlikte sayısal, sözel ve görsel özelliklere sahip dispne sınıflandırma ölçekleri ile de yoğun bakım hastalarında dispne değerlendirmesi yapılabilir. Etyolojisinde ventilasyonu, solunum kontrolünü, gaz değişimini ve kardiyak outputu etkileyen faktörlerin rol oynadığı dispne, farmakolojik ve nonfarmakolojik yöntemler ile tedavi edilmektedir. Dispnenin farmakolojik tedavisinde en önce verilmesi gereken ajan oksijendir. İnvaziv ya da noninvaziv mekanik ventilasyon solunum yetmezliğine bağlı dispneyi azaltabilir. Bununla birlikte dispnenin semptomatik tedavisinde solunum ve yürüme egzersizleri, vibrasyon tedavisi gibi yöntemler etkili olabilmektedir. Dyspnea, often expressed as air hunger, suffocation and difficulty breathing, is an important parameter that affects the survival rate in the intensive care unit, seen alone or with other symptoms. Although dyspnea occurs as the primary symptom in many diseases of the respiratory system, it can also be seen frequently in various clinical conditions as one of the main symptoms of cardiovascular diseases and neuromuscular dysfunctions. Dyspnea brings with it psychological, physical and social health problems such as deterioration of patients'; health status, decreased muscle strength, loss of appetite and sleep problems, difficulty in 2 performing daily life activities, increased dependency on care, depression and anxiety. Due to all these effects, dyspnea may cause a decrease in the patient's quality of life. The patient's statement is important in the evaluation of dyspnea, which is a subjective symptom. In addition, dyspnea evaluation can be made in intensive care patients with dyspnea classification scales that have numerical, verbal and visual features. Dyspnea, in whose etiology factors affecting ventilation, respiratory control, gas exchange and cardiac output play a role, is treated with pharmacological and non-pharmacological methods. The first agent that should be given in the pharmacological treatment of dyspnea is oxygen. Invasive or noninvasive mechanical ventilation can reduce dyspnea due to respiratory failure. However, methods such as breathing and walking exercises and vibration therapy can be effective in the symptomatic treatment of dyspnea.