Ortaöğretim Öğrencilerinin Geri Dönüşüme Yönelik Davranış ve Tutumlarının İncelenmesi - Taş, Burcu; Çimen, Osman (Fen Eğitimi Araştırmalarına Güncel Bakış XI, 2024)
Çevre kirliliğinin önlenmesinde ve doğal kaynakların verimli kullanılmasında geri dönüşüm çalışmalarının etkisi artarak devam etmektedir. Bu yüzden geri dönüşümün dünyanın her yerinde düzgün ve etkili yapılabilmesi için özverili çalışmalarla planlı bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Çevre sorunlarının çözümü için çevre farkındalığının geliştirilmesi, çevreye duyarlı bireylerin yetiştirilmesi de önem kazanmaktadır. Çalışmada geri dönüşüme yönelik davranış ve tutumları incelemek için öncelikle bireysel atıkların geri dönüşümüne yönelik öğrencilerin uyguladığı davranışları belirlemek için araştırmacı tarafından “Geri Dönüşüme Yönelik Davranış Ölçeği” geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geri dönüşüme yönelik tutumları ölçmek için Taştepe (2017) tarafından geliştirilen “Yeniden Kazanıma Yönelik Tutum Ölçeği” izin alınarak kullanılmıştır. Geri dönüşüme yönelik davranış ölçeği için ilgili alanyazın taramaları ve uzman görüşleri alınarak 38 madde hazırlanmış olup İç Anadolu’da bulunan bir ilin merkezinde ortaöğretim çağında 11 ve 12. sınıfta öğrenim gören 143 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçeğin analizi SPSS 25 programı ile yapılmıştır. Analiz sonunda uygun olmayan maddeler ölçekten çıkarılarak 25 maddelik geçerli ve güvenilir 5’li likert tipi bir katılım ölçeği hazırlanmıştır. Ölçeğin KMO değeri 0,864 olarak, güvenirliği ise Cronbach Alpha katsayısı ile 0,863 olarak hesaplanmıştır. Geri Dönüşüme Yönelik Davranış Ölçeği’nin geri dönüşüm, çevre ve atıklarla ilgili davranış düzeyini ölçmeye yarayan güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geliştirilen ölçekle birlikte “Yeniden Kazanıma Yönelik Tutum Ölçeği” İç Anadolu’da bulunan bir ilin merkezinde ortaöğretimde okuyan 273 öğrenciye uygulanmıştır. Geri Dönüşüme Yönelik Davranış Ölçeği’nde cinsiyet, okul türü, çevre kulübü üyeliği, belgesel izleme, gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık olduğu, sınıf düzeyi, alan türü, yaşanılan yer gibi değişkenlere göre anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Yeniden Kazanıma Yönelik Tutum Ölçeği’nde ise cinsiyet ve okul türü değişkenlerinde anlamlı farklılık varken, diğer değişkenlerde anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir.