Kronik Psikiyatrik Bozukluklarda Rehabilitasyon

Yazarlar

Selma Sabancıoğulları
https://orcid.org/0000-0002-7340-7448
Duygu Ayar
https://orcid.org/0000-0003-3781-7914

Özet

Ruhsal bozukluklar birden fazla semptoma görülmesi ve kronikleşmeleri nedeniyle en karmaşık hastalıklar arasındadır. Ruhsal bozukluğu olan bireyler okulda, iş yerinde, aile ve arkadaşlarıyla olan ilişkilerinde ve topluma katılma becerisi gibi yaşamın genel alanlarında çeşitli problemlerle karşılaşmaktadırlar. Problemlerin yönetimi için bireylerin toplumda yaşamaları, öğrenmeleri ve çalışmaları için gerekli olan duygusal, sosyal, bilişsel becerileri geliştirmelerini hedefleyen psikiyatrik rehabilitasyona ihtiyaç duyulmaktadır. Psikiyatrik rehabilitasyon, ruhsal hastalığı olan insanların toplumda başarılı bir şekilde yaşamaları ve yaşam kalitelerini artırmaları için gereken tüm hizmetleri içeren bir kavramdır. Temel amacı, bireyi toplumdaki aktif yaşama yeniden kazandırmaktır. Psikiyatrik rehabilitasyon hizmetleri taburculuk sonrası barınma, istihdam, sosyal beceri eğitimi, boş zamanları değerlendirebilme, aile desteği, grup terapilerinin yanı sıra sağlıklı yaşam ve temel yaşam becerileri kazandırılması gibi uygulamalardır. Rehabilitasyon hizmetlerinin semptomların kontrol edilmesinin yanı sıra iyileşme sürecinin gerçekleşmesine katkı verecek şekilde planlanması ve uygulanması gerekmektedir. Sağlık sistemi bu doğrultuda oluşturulmalı ve hizmetler psikiyatri hemşiresinin de içinde yer aldığı bir ekiple gerçekleştirilmelidir.

Referanslar

National Institute of Mental Health (2021). Transforming the understanding and treatment of mental illnesses. (26/10/2021 tarihinde https://www.nimh.nih.gov/health/statistics/mental-illness adresinden ulaşılmıştır).
Mental Illness Policy Org. (2021). What is “Serious Mental Illness” and What is Not?. (18/10/2021 tarihinde https://mentalillnesspolicy.org/serious-mental-illness-not/ adresinden ulaşılmıştır).
World Health Organization (2021). Mental Health. (6/11/2021 tarihinde https://www.who.int/health-topics/mental-health#tab=tab_2 adresinden ulaşılmıştır).
Yüksel R, Aslantaş H. An Evidence-based psychiatric rehabilitation implementation: illness management and recovery, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2021; 13 (3): 462-477.
Yıldız M. (2006). Psikiyatrik Rehabilitasyon. Bireyden Topluma Ruh Sağlığı. Işık Sayıl (Editör). İstanbul, Erler Matbaacılık, s:151-164.
Çam O, Bilge A. Psikiyatrik rehabilitasyon/iyileştirim ve evde bakım. In: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bakım Sanatı. 1. Baskı. (Eds Çam O, Engin E.) İstanbul, İstanbul Tıp Yayınevi, 2014;1049-72.
Rössler W. Psychiatric rehabilitation today: an overview. World Psychiatry, 2006; Oct; 5(3): 151–157.
Haile K, Umer H. Psychiatric rehabilitation and its application to the African context; an overview. Austin J Psychiatry Behav Sci. 2019; 6(2): 1074.
Mushtaq B, Ahmad Mir J. Psychiatric rehabilitation, MOJ Drug Des Develop Ther. 2018; 2(5): 214‒215.
Ahuja N. A short text book of psychiatr. 7th edition. UK; 2011.
Sreevani R. A guide to Mental health and psychiatric nursing. 3rd ed. Jaypee Brothers Medical Publishers; 2010.
World Health Organization (2021). Programme d'action Combler les lacunes en santé mentale (‎mhGAP)‎ : élargir l'accès aux soins pour lutter contre les troubles mentaux, neurologiques et liés à l'utilisation de substances psychoactives. (25/10/2021 tarihinde https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/43976/9789242596205_fre.pdf adresinden ulaşılmıştır).
McGrath LM, Cornelis MC, Lee PH, et al. Genetic predictors of risk and resilience in psychiatric disorders: A cross disorder genome wide association study of functional impairment in major depressive disorder, bipolar disorder, and schizophrenia. Am J Med Genet B Neuropsychiatr Genet, 2013;162B: 779 88. doi: 10.1002/ajmg.b.32190
Wolfson P, Holloway F, Killaspy, H. (2009). Enabling recovery for people with complex mental health needs A template for rehabilitation services. Faculty of Rehabilitation and Social Psychiatry Royal College of Psychiatrists.
Harvey PD, Bellack AS. Toward a terminology for functional recovery in schizophrenia: is functional remission a viable concept?. Schizophr Bull, 2009; 35: 300-306. doi: 10.1093/schbul/sbn171
Liberman RP. (2011). Yetiyitiminden İyileşmeye. Psikiyatrik İyileştirim El Kitabı. American Psychiatric Publishing, Inc. Washington DC, 2008. (Çev. ed. Yıldız, M). Türkiye Sosyal Psikiyatri Derneği, Ankara.
Zaprutko T, Kus K, Bilobryvka R, et al. Schizophrenia and employment: evaluation from professionals point of view. Psychiatric Quarterly, 2015; 86(4), 569–579. doi: 10.1007/s11126-015-9354-6
Sickel AE, Seacat J, Nabors NA. Mental health stigma update: a review of consequences. Advances in Mental Health, 2014; 12(3), 202–215. doi: 10.1080/18374905.2014.11081898
Bouwmans C, Sonneville C, Mulder CL, et al. Employment and the associated impact on quality of life in people diagnosed with schizophrenia. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 2015; 11, 2125–2142. doi: 10.2147/NDT.S83546
Pratt C, Gill KJ, Barrett NM, Roberts MM. (2007). Psychiatric rehabilitation. 2nd ed. UK, Elsevier Academic Press.
World Health Organization (2011). World Report On Disability 2011. (10.10.2021 tarihinde https://www.who.int/disabilities/world_report/2011/report.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Aslan D, Ertem M. (2012). Yaşlı sağlığı: sorunlar ve çözümler. Halk Sağlığı Uzmanları Derneği Yayınları.
Kaçan Softa H, Ulaş Karamehmetoğlu G. Bir fizik tedavi rehabilitasyon hastanesinde yatan yaşlılarda yeti yitimi ve depresyon arasındaki ilişkinin incelenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2016; 7(1):18–24. doi:: 10.5505/phd.2016.95866
Kılıç C. (2017). Ruhsal Hastalıklara Bağlı Hastalık Yükü. Ulusal Hastalık Yükü Çalışması. HÜTF Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı. s.3. (25/10/2021 tarihinde http://www.tip.hacettepe.edu.tr/ekler/pdf/ulusal_program.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Beyene MG, Legas G, Azale T, et al. The magnitude of disability in patients with schizophrenia in North West Ethiopia: a multicenter hospital-based cross-sectional study. Heliyon 7, 2021; e07053. doi: 10.1016/j.heliyon.2021.e07053
Friedrich MJ. Global Health: lethal heat waves expected to increase. JAMA, 2017; 317 (15), 1517. doi:10.1001/jama.2017.10120
Arslan M, Yazıcı A, Yılmaz T, et al. Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerindeki uzun dönem etkileri: izleme çalışması. Anatolian Journal of Psychiatry, 2015; 16(4):238-246. doi: 10.5455/apd.161411
Asher L, Birhane R, Weiss HA, et al. Community-based Rehabilitation Intervention for people with Schizophrenia in Ethiopia (RISE): results of a 12-month cluster-randomized controlled trial. BMC Psychiatry, 2018; 18: 250. doi: 10.1186/s12888-018-1818-4
Chen H, Xu J, Mao Y, et al. Positive coping and resilience as mediators between negative symptoms and disability among patients with schizophrenia. Front. Psychiatry, 2019; 10:641. doi: 10.3389/fpsyt.2019.00641
Jacob KS. Recovery model of mental illness: a complementary approach to psychiatric care. Indian J Psychol Med, 2015;37:117-9. doi: 10.4103/0253-7176.155605
Ellison ML, Belanger LK, Niles BL. Explication and definition of mental health recovery: a systematic review. Adm Policy Ment Health, 2018; 45:91–102. doi: 10.1007/s10488-016-0767-9
Aldersey MH, Whitley R. Family influence in recovery from severe mental illness. Community Ment Health J, 2015; 51:467–476. doi: 10.1007/s10597-014-9783-y
National Institute for Mental Health in England (2004). Emerging best practices in mental health recovery. (9.11.2021 tarihinde https://www.meridenfamilyprogramme.com/download/recovery/what-does-recovery-mean/EmergingBestPracticeInRecovery.pdf adresinden alınmıştır).
Pratt CW, Gill KJ, Barrett NM, et al. (2007). Psychiatric Rehabilitation (2nd Edition). San Diego, CA: Elseiver Academic Press.
Europan Medical (2021). The Goals of Psychiatric Rehabilitation. (20.10.2021 tarihinde https://www.europeanmedical.info/psychiatric-rehabilitation/the-goals-of-psychiatric-rehabilitation.html adresinden alınmıştır).
Pratt CW, Gill KJ, Barrett NM, et al. (2014). Psychiatric Rehabilitation. San Diego, CA: Elsevier Academic Press.
Europan Medical (2021). The Values of Psychiatric Rehabilitation. (23.10.2021 tarihinde https://www.europeanmedical.info/psychiatric-rehabilitation/the-values-of-psychiatric-rehabilitation.html adresinden alınmıştır).
William, A.A., Farkas, M.D. (2009). A Primer on the Psychiatric Rehabilitation Process. Boston: Boston University Center for Psychiatric Rehabilitation.
Kokurcan A, Şerif Bora N. Clinical correlates of obsessive-compulsive disorder comorbidity in patients with schizophrenia. Indian J Psychiatry, 2020; 62(1):51-58. doi: 10.4103/psychiatry.IndianJPsychiatry_268_19
Bachmann S. Epidemiology of Suicide and the psychiatric perspective. Int. J. Environ. Res. Public Health, 2018; 15(7), 1425. doi: 10.3390/ijerph15071425
World Health Organization (2021). Mental health. (17.10.2021 tarihinde https://www.who.int/health-topics/mental-health#tab=tab_1 adresinden alınmıştır).
Craig TJ. Social care: an essential aspect of mental health rehabilitation services. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 2018; 28, 4–8. doi: 10.1017/S204579601800029X
Vural F, Köroğlu MA. Şizofreni hastalarının sosyal yaşamları ve sosyal hizmet ilişkisi: Kütahya ili örneği. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2020; 7(2): 653-668.
Keynejad R, Semrau M, Toynbee M, et al. Building the capacity of policy-makers and planners to strengthen mental health systems in low- and middle-income countries: a systematic review. BMC Health Serv Res., 2016;16(1):601. doi: 10.1186/s12913-016-1853-0
Chowdur R, Dharitri R, Kalyanasundaram S, et al. Efficacy of psychosocial rehabilitation program: the RFS experience. Indian J Psychiatry. 2011;53(1):45–48. doi: 10.4103/0019-5545.75563
Turan ND. Psychoeducation and work practices in chronic mental disorders. Current Approaches in Psychiatry, 2019;11(1):120-128. doi:10.18863/pgy.367359
Önol S, Dönmez A. Kronik ruhsal bozukluğu olan bireylerde mesleki rehabilitasyon: toplum ruh sağlığı hemşiresi neler yapabilir?. EGEHFD, 2021; 37 (1): 87-94
Corrigan PW, Mueser KT. (2008). Principles and practise of psychiatric rehabilitation: and emprical approach. The Guilford Press: USA.
Velentza O. Social skills training in chronically mentally Ill patients under psychosocial rehabilitation. Sanitas Magisterium, 2016; 2, 71-79. doi: 10.12738/SM.2016.1.0019
Inchausti F, García-Poveda NV, Ballesteros-Prados A, et al. The effects of metacognition-oriented social skills training on psychosocial outcome in schizophrenia-spectrum disorders: a randomized controlled trial. Schizophrenia Bulletin, 2018; 44 (6): 1235–1244. doi: 10.1093/schbul/sbx168
Granholm E, Holden J, Worley M. Improvement in negative symptoms and functioning in cognitive-behavioral social skills training for schizophrenia: mediation by defeatist performance attitudes and asocial beliefs. Schizophrenia Bulletin, 2018; 44 (3): 653–661. doi: 10.1093/schbul/sbx099
Hayes L, Hawthorne G, Farhall J, et al. Quality of life and social ısolation among caregivers of adults with schizophrenia: policy and outcomes. Community Ment Health J, 2015; 51:591–597. doi: 10.1007/s10597-015-9848-6
Koukia E, Madianos MG. Is psychosocial rehabilitation of schizophrenic patients preventing family burden? A comparative study. J Psychiatr Ment Health Nurs, 2005;12:415-22. doi: 10.1111/j.1365-2850.2005.00852.x
Ema Komalaa EPE, Keliat BA, Wardani IY. Acceptance and commitment therapy and family psycho education for clients with schizophrenia . Enfermería Clínica, 2018; 28 (1): 88-93. doi: 10.1016/S1130-8621(18)30044-5
Bekiroğlu S, Demiröz F. Toplum ruh sağlığı merkezlerinden hizmet alan ağır ruhsal hastalığa sahip bireylerin sosyal işlevselliğinin incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2020; 31(3), 1053-1079
Shiraishi N, Reilly J. Positive and negative impacts of schizophrenia on family caregivers: a systematic review and qualitative meta-summary. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 2019; 54, 277–290. doi: 10.1007/s00127-018-1617-8
Mueller B, Nordt C, Lauber C,et al. Social support modifies perceived stigmatization in the first year of mental illness: a longitudinal approach. Soc Sci Med, 2006; 62: 39-49. doi: 10.1016/j.socscimed.2005.05.014
Bond GR, Drake RE. New directions for psychiatric rehabilitation in the USA. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 2017; 26, 223–227. doi:10.1017/S2045796016000834
Vita A, Barlati S. The Implementation of evidence-based psychiatric rehabilitation: challenges and opportunities for mental health services. Front Psychiatry, 2019; 10:147. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2019.00147
Radhakrishnan G, Jayaranjan D, Prasad MK, et al. (2016). Nurses Role In Psychıatrıc Rehabılıtatıon Servıces E-Manual. (17.10.2021 tarihinde https://www.researchgate.net/publication/349028781_NURSES_ROLE_IN_PSYCHIATRIC_REHABILITATION_SERVICES_E-Manual adresinden alınmıştır).
Association of Rahabilitation Nurses (2021). What Does A Rehabilitation Staff Nurse Do?. (10.11.2021 tarihinde https://rehabnurse.org/about/roles/rehabilitation-staff-nurse adresinden alınmıştır).
Association of Rehabilitation Nurses (2014). Standards & Scope of Rehabilitation Nursing Practice, (6th ed). Chicago, IL.
Association of Rehabilitation Nurses (2021). The Essential Reference for Rehabilitation Nursing. (1.11.2021 tarihinde https://rehabnurse.org/advance-your-practice/practice-tools/the-specialty-of-rehabilitation-nursing-a-core-curriculum adresinden alınmıştır).
Association of Rehabilitation Nurses (2021). Role of the Nurse on the Rehabilitation Team. (27.10.2021 tarihinde https://rehabnurse.org/about/position-statements/role-of-the-nurse adresinden alınmıştır).

Yayınlanan

3 Nisan 2023

Lisans

Lisans

Nasıl Atıf Yapılır

1.
Sabancıoğulları S, Ayar D. Kronik Psikiyatrik Bozukluklarda Rehabilitasyon. Içinde: Ünsal G, Avcı D, Duran S, editörler. Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği [Internet]. Türkiye: Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı; 2023 [a.yer 16 Temmuz 2026]. ss. 261-84. Erişim adresi: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/2510/chapter/12844