Çocuklarda İlaç Uygulamalarında Yasal ve Etik Konular
Özet
İlaç uygulamaları hemşirelik pratiğinin temel bileşenlerinden biri olup, önemli sorumluluklar ve etik yükümlülükler taşır. Çocuklarda ilaç uygulamaları sırasında hemşirelerin etik sorumlulukları oldukça önemlidir. Hemşireler, tüm bakım uygulamalarında olduğu gibi ilaç uygulamaları sırasında da etik ilkeler doğrultusunda hareket ederek, çocuğun yararına olacak şekilde çözümler geliştirmekle yükümlüdür. Hemşirelerin çocuklarda ilaç uygulamaları sırasında dikkate alması gereken etik ilkeler özerkliğe saygı, yarar sağlama, zarar vermeme ve adalet ilkesidir. Hemşirelerin gerçekleştirdikleri tüm klinik müdahalelerin sonuçları ile bu müdahalelerin yasal boyutları hakkında derinlemesine bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. Yasal düzenlemeler, hemşireler ve diğer sağlık profesyonellerinin çocuk hastalara ilaç uygularken uyacakları kuralları belirlerken, aynı zamanda çocukların haklarını ve güvenliğini korumayı amaçlar.
Referanslar
Conk, Z., Başbakkal, Z., Yılmaz, H. B., & Bolışık, B. (Eds.). (2013). Pediatri hemşireliği. Akademisyen Tıp Kitabevi.
Törüner, E. K., & Erdemir, F. (2010). Pediatrik hastalarda ilaç uygulama hatalarının önlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 17(1), 63-71.
Vural, F., Çiftçi, S., & Vural, B. (2014). Sık karşılaşılan ilaç uygulama hataları ve ilaç güvenliği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (4), 271-275.
Arslan, F. T., & Akkoyun, S. (2020). YENİDOĞANLARDA İLAÇ UYGULAMA HATALARINDA HEMŞİRENİN SORUMLULUĞU. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 8(3), 1018-1029.
Gök, D., & Sarı, H. Y. (2017). Pediatri hemşirelerinin tıbbi hatalardaki tutumları. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(1), 7-13.
National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention. What is a Medication Error?. Erişim adresi: https://www.nccmerp.org/about-medication-errors Erişim tarihi: 02.10.2024
Manav, G., & Başer, S. (2018). Çocuk hemşirelerinin ilaç hatası yapma durumları ve eğilimlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 41-49.
Çetinkaya, Ş., & Tengir, T. (2006). Pediatri hemşireliğinde ilaç yönetimi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 86-97.
Ersoy, N., & Özcan, M. (2012). Yenidoğan etiği. İstanbul Tıp Kitapevi.
Aydın A. Yaşam Sonu Bakım ve Etik. İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,353-370.
Aydın, N. (2018). Çocuk yoğun bakımının etik yönleri ve pediatri hemşiresinin savunuculuk rolü. Türkiye Klinikleri, 4(1), 19-24.
Bozkurt G.& Şensoy Ö. Yoğun Bakım ve Etik(Çocuk Hemşireliği). İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,387-403.
Sezer, E., Karadede, H., Mutlu, B., & Öz, S. D.(2023). Pediatri Hemşirelerinin Hemşirelik Bakımında Etik Tutumu ve Etkileyen Faktörler. Journal of Nursology, 26(4), 231-237.
Tazegün, A., & Çelebioğlu, A. (2016). Çocuk hemşirelerinin etik duyarlılık düzeyleri ve etkileyen faktörler.İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi 2016; 6(2):97-102
Tosun, H. Hemşirelik Etiğinin Doğası. İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,1-20.
Ekim, A. Çocuk Hemşireliğinde Etik:Tarihçesi, Gelişimi ve Önemi.İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,315-331
Bayraktar, S. & Soycan, M.E. Yenidoğan ve Etik.İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,333-351.
Aydın, E. (2003). Tıp Etiğinde Hasta Özerkliğine Saygı İlkesi. Erciyes tıp dergisi , 25(2), 92-97.
Bakır E. Etik Kavramı Tarihsel Süreci, Etik Türleri, Etik Teoriler, Hemşireler için Etik Kodlar ve Etik İlkeler. Keskin, A. Y. (Ed.). (2020). Hemşirelikte Etik Yaklaşımlar. Akademisyen Kitabevi.
Gözen, D., & Özakar, S. (2013). Çocuk hemşiresinin savunucu rolü. Florence Nightingale Journal of Nursing, 21(3), 213-218.
Kuğuoğlu, S., Çövener, Ç., Kürtüncü Tanır, M. ve Aktaş, E. (2009). İlaç uygulamalarında hemşirenin mesleki ve yasal sorumluluğu / Profesessional and legal responsibilities of nurses in drug administration. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim Ve Sanatı Dergisi. s. 86-93.
Büken, N.Ö. (2021). Ağrı yönetiminde etik konular. Turkiye Klinikleri Anesthesiology Reanimation-Special Topics, 14(1), 31-38.
Ecevit Alpar, Ş., Bahçecik, N., & Karabacak, Ü. (2013). Çağdaş Hemşirelikte Etik. 1. Baskı. İstanbul: Tıp Kitapevi, 52-78.
Başbakkal, Z. (1998). Pediatrik Acil Yoğun Bakım Ünitesinde Çalışan Hemşirelerin Yasal Ve Etik Sorumlulukları. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 14(2), 189-200.
Kutbay, G., & Alan, S. (2020). Yenidoğan Ünitelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Etik Durumlar. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 10(1), 37-46.
Aygin, D., & Cengiz, H. (2011). İlaç uygulama hataları ve hemşirenin sorumluluğu. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni, 45(3), 110-114.
Karataş, M., & Yakıncı, C. (2010). Tıbbi hata nedenleri ve çözüm yolları. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 17(3), 233-236.
Hemşirelik Kanunu. Erişim adresi: https://www.saglik.gov.tr/TR-10378/tarihi25021954--sayisi6283--rg-tarihi02031954--rg-sayisi8647-hemsirelik-kanunu.html Erişim tarihi: 02.10.2024
Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik. Erişim adresi: https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR,6612/hasta-ve-calisan-guvenliginin-saglanmasina-dair-yonetmelik-2011.html Erişim tarihi: 02.10.2024
Pediatrik Popülasyonda Yürütülen Klinik Araştırmalarda Etik Yaklaşımlara İlişkin Kılavuz. Erişim adresi: https://www.titck.gov.tr/mevzuat/2382 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türk Ceza Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türk Borçlar Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Hemşirelik Yönetmeliği. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13830&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türk Medeni Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf Erişim tarihi: 02.10.2024
İdari Yargılama Usulü Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Rızalar, S., Büyük, E. T., Şahin, R., As, T., & Uzunkaya, G. (2016). Hemşirelerde hasta güvenliği kültürü ve etkileyen faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 9-15.
Pazarcıkcı, F., & Efe, E. (2018). Pediatri kliniklerinde çalışan hemşirelerin hasta güvenliği ile ilgili sık karşılaştıkları sorunlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 169-174.
World Health Organization. (2017). Medication without harm (No. WHO/HIS/SDS/2017.6). World Health Organization.
World Health Organization. (2019). Medication safety in polypharmacy: technical report (No. WHO/UHC/SDS/2019.11). World Health Organization.
Kruger, M. (2017). Promoting access to safe medicines for children. Current Allergy & Clinical Immunology, 30(1), 12-14.
World Health Organization.World Health Organization. (2007). Promoting safety of medicines for children
Alfredsson, G., & Eide, A. (Eds.). (2023). The Universal Declaration of Human Rights: a common standard of achievement. Martinus Nijhoff Publishers.
European Medicine Agency Paediatric Regulation Erişim adresi: https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/paediatric-medicines-overview/paediatric-regulation Erişim tarihi: 02.10.2024
İnan, A. N. (1995). Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 44(1).
Smith, L., Leggett, C., & Borg, C. (2022). Administration of medicines to children: A practical guide. Australian Prescriber, 45(6), 188.
Törüner, E. K., & Erdemir, F. (2010). Pediatrik hastalarda ilaç uygulama hatalarının önlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 17(1), 63-71.
Vural, F., Çiftçi, S., & Vural, B. (2014). Sık karşılaşılan ilaç uygulama hataları ve ilaç güvenliği. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (4), 271-275.
Arslan, F. T., & Akkoyun, S. (2020). YENİDOĞANLARDA İLAÇ UYGULAMA HATALARINDA HEMŞİRENİN SORUMLULUĞU. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 8(3), 1018-1029.
Gök, D., & Sarı, H. Y. (2017). Pediatri hemşirelerinin tıbbi hatalardaki tutumları. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(1), 7-13.
National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention. What is a Medication Error?. Erişim adresi: https://www.nccmerp.org/about-medication-errors Erişim tarihi: 02.10.2024
Manav, G., & Başer, S. (2018). Çocuk hemşirelerinin ilaç hatası yapma durumları ve eğilimlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 41-49.
Çetinkaya, Ş., & Tengir, T. (2006). Pediatri hemşireliğinde ilaç yönetimi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(1), 86-97.
Ersoy, N., & Özcan, M. (2012). Yenidoğan etiği. İstanbul Tıp Kitapevi.
Aydın A. Yaşam Sonu Bakım ve Etik. İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,353-370.
Aydın, N. (2018). Çocuk yoğun bakımının etik yönleri ve pediatri hemşiresinin savunuculuk rolü. Türkiye Klinikleri, 4(1), 19-24.
Bozkurt G.& Şensoy Ö. Yoğun Bakım ve Etik(Çocuk Hemşireliği). İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,387-403.
Sezer, E., Karadede, H., Mutlu, B., & Öz, S. D.(2023). Pediatri Hemşirelerinin Hemşirelik Bakımında Etik Tutumu ve Etkileyen Faktörler. Journal of Nursology, 26(4), 231-237.
Tazegün, A., & Çelebioğlu, A. (2016). Çocuk hemşirelerinin etik duyarlılık düzeyleri ve etkileyen faktörler.İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi 2016; 6(2):97-102
Tosun, H. Hemşirelik Etiğinin Doğası. İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,1-20.
Ekim, A. Çocuk Hemşireliğinde Etik:Tarihçesi, Gelişimi ve Önemi.İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,315-331
Bayraktar, S. & Soycan, M.E. Yenidoğan ve Etik.İçinde: Turan, N., & Aydin, A. (Eds.). (2024). Hemşirelik ve Etik. Istanbul University Press,333-351.
Aydın, E. (2003). Tıp Etiğinde Hasta Özerkliğine Saygı İlkesi. Erciyes tıp dergisi , 25(2), 92-97.
Bakır E. Etik Kavramı Tarihsel Süreci, Etik Türleri, Etik Teoriler, Hemşireler için Etik Kodlar ve Etik İlkeler. Keskin, A. Y. (Ed.). (2020). Hemşirelikte Etik Yaklaşımlar. Akademisyen Kitabevi.
Gözen, D., & Özakar, S. (2013). Çocuk hemşiresinin savunucu rolü. Florence Nightingale Journal of Nursing, 21(3), 213-218.
Kuğuoğlu, S., Çövener, Ç., Kürtüncü Tanır, M. ve Aktaş, E. (2009). İlaç uygulamalarında hemşirenin mesleki ve yasal sorumluluğu / Profesessional and legal responsibilities of nurses in drug administration. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim Ve Sanatı Dergisi. s. 86-93.
Büken, N.Ö. (2021). Ağrı yönetiminde etik konular. Turkiye Klinikleri Anesthesiology Reanimation-Special Topics, 14(1), 31-38.
Ecevit Alpar, Ş., Bahçecik, N., & Karabacak, Ü. (2013). Çağdaş Hemşirelikte Etik. 1. Baskı. İstanbul: Tıp Kitapevi, 52-78.
Başbakkal, Z. (1998). Pediatrik Acil Yoğun Bakım Ünitesinde Çalışan Hemşirelerin Yasal Ve Etik Sorumlulukları. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 14(2), 189-200.
Kutbay, G., & Alan, S. (2020). Yenidoğan Ünitelerinin İşleyişinde Ortaya Çıkan Etik Durumlar. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 10(1), 37-46.
Aygin, D., & Cengiz, H. (2011). İlaç uygulama hataları ve hemşirenin sorumluluğu. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni, 45(3), 110-114.
Karataş, M., & Yakıncı, C. (2010). Tıbbi hata nedenleri ve çözüm yolları. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 17(3), 233-236.
Hemşirelik Kanunu. Erişim adresi: https://www.saglik.gov.tr/TR-10378/tarihi25021954--sayisi6283--rg-tarihi02031954--rg-sayisi8647-hemsirelik-kanunu.html Erişim tarihi: 02.10.2024
Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik. Erişim adresi: https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR,6612/hasta-ve-calisan-guvenliginin-saglanmasina-dair-yonetmelik-2011.html Erişim tarihi: 02.10.2024
Pediatrik Popülasyonda Yürütülen Klinik Araştırmalarda Etik Yaklaşımlara İlişkin Kılavuz. Erişim adresi: https://www.titck.gov.tr/mevzuat/2382 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türk Ceza Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türk Borçlar Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Hemşirelik Yönetmeliği. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13830&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Türk Medeni Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf Erişim tarihi: 02.10.2024
İdari Yargılama Usulü Kanunu. Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 02.10.2024
Rızalar, S., Büyük, E. T., Şahin, R., As, T., & Uzunkaya, G. (2016). Hemşirelerde hasta güvenliği kültürü ve etkileyen faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 9-15.
Pazarcıkcı, F., & Efe, E. (2018). Pediatri kliniklerinde çalışan hemşirelerin hasta güvenliği ile ilgili sık karşılaştıkları sorunlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 169-174.
World Health Organization. (2017). Medication without harm (No. WHO/HIS/SDS/2017.6). World Health Organization.
World Health Organization. (2019). Medication safety in polypharmacy: technical report (No. WHO/UHC/SDS/2019.11). World Health Organization.
Kruger, M. (2017). Promoting access to safe medicines for children. Current Allergy & Clinical Immunology, 30(1), 12-14.
World Health Organization.World Health Organization. (2007). Promoting safety of medicines for children
Alfredsson, G., & Eide, A. (Eds.). (2023). The Universal Declaration of Human Rights: a common standard of achievement. Martinus Nijhoff Publishers.
European Medicine Agency Paediatric Regulation Erişim adresi: https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/paediatric-medicines-overview/paediatric-regulation Erişim tarihi: 02.10.2024
İnan, A. N. (1995). Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 44(1).
Smith, L., Leggett, C., & Borg, C. (2022). Administration of medicines to children: A practical guide. Australian Prescriber, 45(6), 188.
Sayfalar
133-144
Gelecek
26 Şubat 2025
Telif Hakkı (c) 2025 Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı
