Venöz Tromboembolizm
Özet
Yoğun bakım hastalarında venöz tromboembolizmin ortalama prevalansının %12, DVT görülme riskinin %10-80 arasında olduğu belirtilmektedir. Yoğun bakım hastalarının heterojen olması, çoğunda tromboz ve kanama riskinin bir arada olması, venöz tromboembolinin nonspesifik belirti ve bulgularla seyretmesi, tanısal yöntemlerin uygulanabilirliğinin sınırlı olması gibi faktörler hastalığın sıklığının belirlenmesinde, tanı ve tedavisinde güçlüklere neden olmaktadır. Yoğun bakım hastalarının büyük bir kısmı vasküler inflamasyon, immobilite, akut hastalıklar, invaziv müdahalelerden dolayı venöz tromboemboli için majör risk ve birden fazla risk faktörüne sahiptir. Hastaların çoğunluğu yoğun bakım ünitesine kabul edildiklerinde immobilizasyon, eşlik eden KOAH, kalp yetersizliği, travma, cerrahi girişim, paralizi ve malignite gibi nedenlere bağlı olarak yüksek riske sahiptir. Yoğun bakım ünitesinde kaldıkları süre içinde tüm bu faktörlere bir de yoğun bakım ünitesi ile ilişkili risk faktörleri eklenir. Mekanik ventilasyon, sedatif ve paralitik tedavi, santral venöz kateterizasyon ve sepsis, yoğun bakım ünitesinde yatış ile ilişkili bulunan risk faktörleri arasındadır. Bu hastalarda tromboprofilaksi uygulanmaması da VTE riskini artırmaktadır. Yoğun bakım ünitesinde ayağa kalkabilecek düzeyde olan hastaların sürekli infüzyon ve monitorizasyon nedeni ile mobilizasyonları kısıtlanmaktadır. Bu nedenle yoğun bakım hemşirelerinin derin ven trombuzunun risk faktörlerini bilmesi ve yaşamı tehdit eden bu faktörleri önlemeye yönelik önlemleri alması son derece önemlidir. Derin ven trombozunun önlenmesinde, mekanik önlemler, farmakolojik önlemler ve her ikisinin birlikte kullanıldığı kombine yöntemler yer almaktadır.
It is stated that the average prevalence of venous thromboembolism in intensive care patients is 12% and the risk of DVT is between 10-80%. Factors such as the heterogeneity of intensive care unit patients, the coexistence of thrombosis and bleeding risks in most of them, the fact that venous thromboembolism presents with nonspecific signs and symptoms, and the limited applicability of diagnostic methods cause difficulties in determining the frequency of the disease and in its diagnosis and treatment. A large proportion of intensive care unit patients have major risk and multiple risk factors for venous thromboembolism due to vascular inflammation, immobility, acute diseases, and invasive interventions. The majority of patients are at high risk when admitted to the intensive care unit due to reasons such as immobilization, concomitant lung diseases, heart failure, trauma, surgical intervention, paralysis and malignancy. During their stay in the intensive care unit, risk factors associated with the intensive care unit are added to all these factors. Mechanical ventilation, sedative and paralytic treatment, central venous catheterization and sepsis are among the risk factors associated with intensive care unit admission. Not applying thromboprophylaxis in these patients also increases the risk of VTE. Mobilization of patients who are able to stand up in the intensive care unit is restricted due to continuous infusion and monitoring. Therefore, it is extremely important for intensive care nurses to know the risk factors of deep vein thrombosis and take precautions to prevent these life-threatening factors. Preventing deep vein thrombosis includes mechanical measures, pharmacological measures and combined methods where both are used together.
Referanslar
Maynard, G., & Stein, J. (2012). Preventing Hospital-Acquired Venous Thromboembolism: A Guide for Effective Quality Improvement. AHRQ Publication No. 08-0075, August 2008. Agency for Healthcare Research and Quality.
Akın, S. & Horasan, E. (2008) Venöz tromboembolizm ve hemşirelik bakımı. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 5(1):7-11
Arseven, O., Öngen, G., Müsellim, B., Okumuş, G. (2010). Pulmoner tromboembolizm. Metintaş, M., (Ed.), Türkiye’de temel akciğer sağlığı sorunları ve çözüm önerileri (s.11-18). Türk Toraks Derneği Beyaz Kitap, Ankara, ISBN: 978-605-60080-6-1.
Arslan, K., Tecimel ,O., Aksekili, A., Çiçekli, Ö., Doğan, M., Çelik, İ. (2008). Derin ven trombozu ve ortopedik cerrahide önemi. Dirim Tıp Gazetesi, 83, 129-133.
Association of Perioperative Registered Nurses (AORN) (2011). AORN guideline for prevention of venous stasis. perioperative standards and recommended practices. AORN, 653- 670.
Autar, R. (2007). NICE guidelines on reducing the risk of venous thromboembolism (deep vein thrombosis and pulmonary embolism) in patients undergoing surgery. Journal of Orthopaedic Nursing, 11, 169–176.
Autar, R. (2009). A review of the evidence for the efficacy of Anti-Embolism Stockings (AES) in Venous Thromboembolism (VTE) prevention. Journal of Orthopaedic Nursing, 13, 41–49.
Bates, S.,M., Jaeschke, R., Stevenson, S., M., Wells, P., S., Stevenson, M., D., Kearon, C., Schunemann H., J., Crowther, M., Pauker S., G., Makdissi, R., Guyatt, G., H. (2012). Prevention of venous thromboembolism: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest, 141(2)(Suppl), e351S–e418S.
Beckman, M.,G., Hooper, W.,C., Critchley, S.E., Ortel, T.,L. (2010). Venous thromboembolism: A Public Health Concern. American Journal of Preventive Medicine, 38(4S), 495–501.
Caprini, J. A. (2010). Risk assessment as a guide for the prevention of the many faces of venous thromboembolism. The American Journal of Surgery, 199(1), 3-10.
Caprını, J. A., & Arcelus, J. I. (2007). Venous thromboembolism prophylaxis in the general surgical patient. In the vein book (pp. 369-380). Academic Press. Erişim adresi: http://www. venousdisease.com/Publications/VTE%20prophylaxis%20in%20general%20surgery.pdf
Caprini, J. A., Tapson, V. F., Hyers, T. M., Waldo, A. L., Wittkowsky, A. K., Friedman, R., Colgan, K., j., Shillington, A., C., NABOR Steering Committee. (2005). Treatment of venous thromboembolism: adherence to guidelines and impact of physician knowledge, attitudes, and beliefs. Journal of Vascular Surgery, 42(4), 726-733.
Comisso, I., Lucchini, A., Bambi, S., Giusti, G. D., Manici, M., Manici, M., ... & Nuzzaco, M. I. (2018). Venous thromboembolism prevention and prophylaxis. Nursing in Critical Care Setting: An Overview from Basic to Sensitive Outcomes, 317-333.
Demir Korkmaz, F., Çullu, M. (2015). Venöz Tromboembolizm ve Hemşirelik Bakımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 31(1), 62-82.
Demir Korkmaz, F., Çeliktürk, Doruker, N. (2022). Venöz tromboembolizmin önlenmesine yönelik kanıtlar. Yava, A., Koyuncu, A (Eds.), Hemşirelikte kanıttan kliniğe (s. 13-26). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
Dirimeşe, E., Yavuz, M. (2010). Cerrahi Kliniklerde Venöz Tromboembolinin Önlenmesi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 2(3).
Habeşoğlu, M. A., & Eyüboğlu, F. Ö. (2010). Yoğun bakım hastalarında venöz tromboembolizm. Tüberküloz ve Toraks Dergisi, 58(3), 321-333.
Kahn, S. R., Morrison, D. R., Cohen, J. M., Emed, J., Tagalakis, V., Roussin, A., & Geerts, W. (2013). Interventions for implementation of thromboprophylaxis in hospitalized medical and surgical patients at risk for venous thromboembolism. Cochrane Database of Systematic Reviews, (7).
Kakkos, S.,K., Gohel, M., Baekgaard, N., Bauersachs, R., Bellmunt-Montoya, S., Black, S.,A., Ten Cate-Hoek, A., J., Elalamy, I., Enzmann, F., K., Geroulakos, G., Gottsäter, A., Hunt, B.,J., Mansilha, A., Nicolaides, A., N., Sandset, P., M., Stansby, G., Esvs Guidelines Committee, de Borst, G.,J., Bastos Gonçalves, F., Chakfé, N., Hinchliffe, R., Kolh, P., Koncar, I., Lindholt, J., S., Tulamo, R., Twine, C., P., Vermassen, F., Wanhainen, A., Document Reviewers, De Maeseneer, M., G., Comerota, A., J., Gloviczki, P., Kruip, MJHA., Monreal, M., Prandoni, P., Vega de Ceniga, M. (2021). Editor’s Choice–European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2021 clinical practice guidelines on the management of venous thrombosis. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery, 61(1), 9-82.
Kalender, M., Canikoğlu, M., (2021). Editöryal yorum/ editorial comment. Venoz tromboemboli tedavisinde yeni kılavuz ışığında güncelleme. Kocaeli Medical Journal, 10(3), 261-264.
Larkin, B. G., Mitchell, K. M., & Petrie, K. (2012). Translating evidence to practice for mechanical venous thromboembolism prophylaxis. AORN Journal, 96(5), 513-527.
Lutsey, P. L., & Zakai, N. A. (2023). Epidemiology and prevention of venous thromboembolism. Nature Reviews Cardiology, 20(4), 248-262.
Songwathana, P., Promlek, K., & Naka, K. (2011). Evaluation of a clinical nursing practice guideline for preventing deep vein thrombosis in critically ill trauma patients. Australasian Emergency Nursing Journal, 14(4), 232-239.
Tutar, N., Baran, Ketencioğlu, B. (2021). COVID-19 ve venöz tromboemboli yönetimi. Kaya, A., (Ed), Normalleşme Sürecinde COVID-19 ve göğüs hastalıkları klinikleri. (1. baskı. s. 26-32).Türkiye Klinikleri.
Ulusal venöz tromboembolizm profilaksi ve tedavi kılavuzu – 2010 Erişim Adresi: https://noroloji.org.tr/TNDData/Uploads/files/GP_VTE_kilavuz.pdf
Urden L.D., Stacy K., Lough M.E. (2010). Critical care nursing diagnosis and management stacy (Formerly thelan’s critical care nursing) (Sixth edition, s:488-490).
Van, Wicklin, Ş., A. (2011). Implementing AORN recommended practices for prevention of deep vein thrombosis. AORN Journal, 94, 443-451.
