Yaşlı Ruh Sağlığı
Özet
Bireylerin yaşlanma sürecini tüm yönleriyle sağlıklı, aktif, başarılı ve mutlu bir şekilde sürdürmeleri önemlidir. Ancak yaşlanma sürecinde meydana gelen değişikliklerle birlikte oluşan stresörler bireyi ruhsal açıdan olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Birey bu değişim sürecinden geçerken yaşlılığın toplumda algılanma biçimi ve yaşlılığa karşı bireysel tutumlar sağlıklı yaşlanma için önemli belirleyiciler olmaktadır. Yaşlı bireylerin ruh sağlığını bireysel müdahalelerin etkileyeceği kadar toplumsal müdahalelerin de etkileyeceği belirtilmektedir. Bu nedenle yaşlı bireylerin ruh sağlığı alanında bakım ya da sağlık hizmeti alabilmesi için ulusal ve yerel kamu politikalarını ilgilendiren pek çok koşula sahip olması önem arz etmektedir. Sosyal güvence, yeterli barınma ve ulaşım, uzun süreli bakım seçenekleri bu koşullardan bazılarıdır. Yaşlı bireyler ruh sağlığı açısından riskli grupta yer alsalar da koruyucu uygulamalar ile yaşlı ruh sağlığının geliştirilebileceği bilinmektedir. Yaşlı bireylerin ruh sağlığının korunması için hem fiziksel hem sosyal yönden iyilik hallerinin sağlanarak durumun çok boyutlu bir perspektif ile ele alınması gerekmektedir.
Referanslar
Fahs MC, Cabin W, Gallo WT. Healthy aging and mental health: A public health challenge for the 21st century. In: Cohen N. Galea S. (Ed.) Population Mental Health Evidence, policy, and public health practice. Routledge Taylor & Francis; 2011. p.248-283.
Göçer Ş. Yaşlanma Kavramı. İçinde: Göçer Ş. ve Üstündağ Öcal N. (Ed.). Güncel Yaklaşımlarla Yaşlı Sağlığı. 1. Basım. Ankara. Nobel Akademik Yayıncılık; 2021. p.1-6.
Kalınkara V. Temel Gerontoloji: Yaşlılık Bilimi. Genişletilmiş 4. Basım. Ankara. Nobel Akademik Yayıncılık; 2021. p.7-39.
World Health Organization. 2017. Erişim Tarihi: 23.12.2021 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults
Karatay G. Koruyucu ruh sağlığı perspektifinde yaşlı bireylere yaklaşım: Halk sağlığı hemşireleri anahtar rolde midir? İçinde: Bilgili N. (Ed). Yaşlı Sağlığı ve Bakımı. 1. Baskı. Ankara. Türkiye Klinikleri; 2021. p.7-11.
World Health Organization. Mental health of older adults. 2021. Erişim tarihi: 23.12.2021.
Akkaş İ. Sosyolojik Bağlamda Yaşlılık ve Sosyal Dışlanma. Sempozyum Onursal Başkanı. 2020. p.56.
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. Erişim Tarihi: 21.12.2021. https://sozluk.gov.tr/
Şentürk Ü. Yaşlılık Sosyolojisi Yaşlılığın Toplumsal Yörüngeleri, Bursa: Dora Yayıncılık; 2020. p.15.
Görgün Baran, A. Yaşlanma. İçinde: Sağlam EB, Öğün Boyacıoğlu A, Gelgeç Bakacak A. (Ed.) Sosyoloji. Ankara. Siyasal Kitabevi; 2018. p.597.
Erkuran H. Yaşlanma korkusu. Sağlık ve Toplum, 2020;(1):26-29.
Ersoy S. Yaşlılarda üriner inkontinans: Günlük yaşam aktivitesi, yaşam kalitesi ve uyum güçlüğü. Medical Sciences (NWSAMS), 2019;14(3): 137-145.
Altun A. ve Demirel B. Üniversite öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığıyla ilgili tutumları: Keskin MYO örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2020;9(1):423-434.
Şahin H. ve Erdem Y. Hemşirelik öğrencilerinin yaşlılara yönelik tutumlarının belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2017; 219-232.
Kaptan G. Yaşlanma ve Yaşlılıkla İlgili Tanımlamalar. İçinde: Kaptan G. (Ed.) Geriatriye Çok Yönlü Bakış. İstanbul. Nobel Tıp Kitabevi; 2016. p:1-14.
United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. World Population Prospects 2019. Erişim Tarihi: 15.01.2022. https://population.un.org/wpp/
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK). 2021. Erişim Tarihi: 28.06.2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2021-45636
Tufan İ. Antik Çağ’dan Günümüze Yaşlılık ve Yaşlanma. Ankara: Nobel Yayınlar; 2016. p.133.
T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. Türkiye’de Yaşlıların Durumu ve Yaşlanma Ulusal Eylem Planı Uygulama Programı. 2013. Erişim Tarihi: 28.06.2022. https://tatd.org.tr/geriatri/wpcontent/uploads/sites/14/2021/11/TU%CC%88RKI%CC%87YEDE-YAS%CC%A7LILARIN-DURUMU-VE-YAS%CC%A7LANMA-ULUSAL-EYLEM-PLANI-UYGULAMA-PROGRAMI-2013.pdf
Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği. 2008. Erişim Tarihi: 28.06.2022. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=12317&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Üçok A. Yaşlılıkta aktivite kuramı ile yaşamdan kopma kuramının karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2018;(11)56:451-456.
Özgür Ö. ve Sabbağ Ç. Kırsal Alanda Yaşlılık Adıyaman Samsat Örneği. Ankara: Sabev Yayınları; 2014. p.9-46.
Onur B. Gelişim Psikolojisi (Yetişkinlik, Yaşlılık, Ölüm). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları; 2017. p.190.
Danış Z. Türkiye’de yaşlı nüfusun yalnızlık ve yoksulluk durumları ve sosyal hizmet uygulamaları açısından bazı çıkarımlar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2019;(1):67-83.
Yıldız R. Yaşlık Üzerine Teorik Yaklaşımlar. İçinde: Abay AR. ve Güngör F. (Ed.) Yaşlılarla Sosyal Hizmet, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları; 2017. p.22-27.
Abay A. ve Yıldız R. Yaşlılarla Sosyal Hizmet. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları; 2017. p. 22-23.
Artan T. Yaşlılarla Sosyal Hizmet. 2. Baskı. Ankara: Sabev Yayıncılık; 2018. p. 47-49.
Kutlu FY. ve Acı ÖS. Yaşlı Ruh Sağlığına Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Yaklaşımı. İçinde: Ünsal Barlas G. (Ed). Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018. p.55-61.
World Heath Organization. Global age friendly cities: A guide. Paris, France: World Health Organization. 2007.
Aslan M. ve Hocaoğlu Ç. Yaşlılarda intihar davranışı, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2014;6(3):294-309. doi:10.5455/cap.20131229101314
Berkman LF. Social epidemiology: Social determinants of health in the United States: Are we losing ground? Annual Review of Public Health, 2009;30,27-41.
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Sağlıklı Yaşlanma Eylem Planı ve Uygulama Programı, 2015-2020. Ankara: Anıl Reklam Matbaa Ltd Şti. 2015. p. 9-10.
Karahan FŞ. ve Hamarta E. Geriatrik olgularda kronik hastalıkların ve polifarmasinin ölüm kaygısı ve anksiyete üzerine etkisi. Aegean J Med Sci, 2019;1,08-13.
World Health Organization. World report on ageing and health. WHO Publications; 2015.
Yon Y, Mikton CR, Gassoumis ZD, Wilber KH. Elder abuse prevalence in community settings: A systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health, 2017;5:147-56.
Tufan İ, vd. Türkiye'de gerontoloji atlası: Yaşlı yoksulluğu ve yalnızlık üzerine bulgular. Geriatrik Bilimler Dergisi, 2019;2 (1): 1-7.
Kalınkara V, Arpacı F. Yerinde yaşlanma. VII. Ulusal Yaşlılık Kongresi, 23-25 Mayıs 2013, Karabük. p.54-60.
Kalınkara V. ve Kalaycı I. Yaşlı sağlığı ve konut. İçinde: Kalınkara V. (Ed.) Yaşlılık Yeni Yüzyılın Gerçeği. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2019. p.65-93.
Eyüboğlu H. ve Zorlu T. Yerinde yaşlanma ve konutlarda yaşama mekânlarının tasarımı. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 2021;14(2), 59- 69. doi: 10.46414/yasad.974658
Alıcı Y.ve Ertan T. Yaşlı hastalarda psikiyatrik muayene ve aile ile çalışmak. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2012;2,294-305.
Dilbaz N. Geriatrik Hastalarda Anksiyete Bozuklukları ve Tedavisi. 2010. Erişim Tarihi: 23.12.2021. http://akademikgeriatri.org/files/Akademik_Geriatri_2010/Konusma_Metinleri/22.pdf
Çavuşoğlu Ç. ve Demirkol ME. Yaşlılarda bağımlılık. Bağımlılık Dergisi, 2018;19(3):59-69.
Göçer Ş. Yaşlanma Kavramı. İçinde: Göçer Ş. ve Üstündağ Öcal N. (Ed.). Güncel Yaklaşımlarla Yaşlı Sağlığı. 1. Basım. Ankara. Nobel Akademik Yayıncılık; 2021. p.1-6.
Kalınkara V. Temel Gerontoloji: Yaşlılık Bilimi. Genişletilmiş 4. Basım. Ankara. Nobel Akademik Yayıncılık; 2021. p.7-39.
World Health Organization. 2017. Erişim Tarihi: 23.12.2021 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults
Karatay G. Koruyucu ruh sağlığı perspektifinde yaşlı bireylere yaklaşım: Halk sağlığı hemşireleri anahtar rolde midir? İçinde: Bilgili N. (Ed). Yaşlı Sağlığı ve Bakımı. 1. Baskı. Ankara. Türkiye Klinikleri; 2021. p.7-11.
World Health Organization. Mental health of older adults. 2021. Erişim tarihi: 23.12.2021.
Akkaş İ. Sosyolojik Bağlamda Yaşlılık ve Sosyal Dışlanma. Sempozyum Onursal Başkanı. 2020. p.56.
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. Erişim Tarihi: 21.12.2021. https://sozluk.gov.tr/
Şentürk Ü. Yaşlılık Sosyolojisi Yaşlılığın Toplumsal Yörüngeleri, Bursa: Dora Yayıncılık; 2020. p.15.
Görgün Baran, A. Yaşlanma. İçinde: Sağlam EB, Öğün Boyacıoğlu A, Gelgeç Bakacak A. (Ed.) Sosyoloji. Ankara. Siyasal Kitabevi; 2018. p.597.
Erkuran H. Yaşlanma korkusu. Sağlık ve Toplum, 2020;(1):26-29.
Ersoy S. Yaşlılarda üriner inkontinans: Günlük yaşam aktivitesi, yaşam kalitesi ve uyum güçlüğü. Medical Sciences (NWSAMS), 2019;14(3): 137-145.
Altun A. ve Demirel B. Üniversite öğrencilerinin yaşlı ayrımcılığıyla ilgili tutumları: Keskin MYO örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2020;9(1):423-434.
Şahin H. ve Erdem Y. Hemşirelik öğrencilerinin yaşlılara yönelik tutumlarının belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2017; 219-232.
Kaptan G. Yaşlanma ve Yaşlılıkla İlgili Tanımlamalar. İçinde: Kaptan G. (Ed.) Geriatriye Çok Yönlü Bakış. İstanbul. Nobel Tıp Kitabevi; 2016. p:1-14.
United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. World Population Prospects 2019. Erişim Tarihi: 15.01.2022. https://population.un.org/wpp/
Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK). 2021. Erişim Tarihi: 28.06.2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2021-45636
Tufan İ. Antik Çağ’dan Günümüze Yaşlılık ve Yaşlanma. Ankara: Nobel Yayınlar; 2016. p.133.
T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. Türkiye’de Yaşlıların Durumu ve Yaşlanma Ulusal Eylem Planı Uygulama Programı. 2013. Erişim Tarihi: 28.06.2022. https://tatd.org.tr/geriatri/wpcontent/uploads/sites/14/2021/11/TU%CC%88RKI%CC%87YEDE-YAS%CC%A7LILARIN-DURUMU-VE-YAS%CC%A7LANMA-ULUSAL-EYLEM-PLANI-UYGULAMA-PROGRAMI-2013.pdf
Özel Huzurevleri ile Huzurevi Yaşlı Bakım Merkezleri Yönetmeliği. 2008. Erişim Tarihi: 28.06.2022. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=12317&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Üçok A. Yaşlılıkta aktivite kuramı ile yaşamdan kopma kuramının karşılaştırılması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2018;(11)56:451-456.
Özgür Ö. ve Sabbağ Ç. Kırsal Alanda Yaşlılık Adıyaman Samsat Örneği. Ankara: Sabev Yayınları; 2014. p.9-46.
Onur B. Gelişim Psikolojisi (Yetişkinlik, Yaşlılık, Ölüm). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları; 2017. p.190.
Danış Z. Türkiye’de yaşlı nüfusun yalnızlık ve yoksulluk durumları ve sosyal hizmet uygulamaları açısından bazı çıkarımlar. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2019;(1):67-83.
Yıldız R. Yaşlık Üzerine Teorik Yaklaşımlar. İçinde: Abay AR. ve Güngör F. (Ed.) Yaşlılarla Sosyal Hizmet, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları; 2017. p.22-27.
Abay A. ve Yıldız R. Yaşlılarla Sosyal Hizmet. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları; 2017. p. 22-23.
Artan T. Yaşlılarla Sosyal Hizmet. 2. Baskı. Ankara: Sabev Yayıncılık; 2018. p. 47-49.
Kutlu FY. ve Acı ÖS. Yaşlı Ruh Sağlığına Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Yaklaşımı. İçinde: Ünsal Barlas G. (Ed). Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018. p.55-61.
World Heath Organization. Global age friendly cities: A guide. Paris, France: World Health Organization. 2007.
Aslan M. ve Hocaoğlu Ç. Yaşlılarda intihar davranışı, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2014;6(3):294-309. doi:10.5455/cap.20131229101314
Berkman LF. Social epidemiology: Social determinants of health in the United States: Are we losing ground? Annual Review of Public Health, 2009;30,27-41.
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Sağlıklı Yaşlanma Eylem Planı ve Uygulama Programı, 2015-2020. Ankara: Anıl Reklam Matbaa Ltd Şti. 2015. p. 9-10.
Karahan FŞ. ve Hamarta E. Geriatrik olgularda kronik hastalıkların ve polifarmasinin ölüm kaygısı ve anksiyete üzerine etkisi. Aegean J Med Sci, 2019;1,08-13.
World Health Organization. World report on ageing and health. WHO Publications; 2015.
Yon Y, Mikton CR, Gassoumis ZD, Wilber KH. Elder abuse prevalence in community settings: A systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health, 2017;5:147-56.
Tufan İ, vd. Türkiye'de gerontoloji atlası: Yaşlı yoksulluğu ve yalnızlık üzerine bulgular. Geriatrik Bilimler Dergisi, 2019;2 (1): 1-7.
Kalınkara V, Arpacı F. Yerinde yaşlanma. VII. Ulusal Yaşlılık Kongresi, 23-25 Mayıs 2013, Karabük. p.54-60.
Kalınkara V. ve Kalaycı I. Yaşlı sağlığı ve konut. İçinde: Kalınkara V. (Ed.) Yaşlılık Yeni Yüzyılın Gerçeği. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2019. p.65-93.
Eyüboğlu H. ve Zorlu T. Yerinde yaşlanma ve konutlarda yaşama mekânlarının tasarımı. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 2021;14(2), 59- 69. doi: 10.46414/yasad.974658
Alıcı Y.ve Ertan T. Yaşlı hastalarda psikiyatrik muayene ve aile ile çalışmak. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2012;2,294-305.
Dilbaz N. Geriatrik Hastalarda Anksiyete Bozuklukları ve Tedavisi. 2010. Erişim Tarihi: 23.12.2021. http://akademikgeriatri.org/files/Akademik_Geriatri_2010/Konusma_Metinleri/22.pdf
Çavuşoğlu Ç. ve Demirkol ME. Yaşlılarda bağımlılık. Bağımlılık Dergisi, 2018;19(3):59-69.
Sayfalar
343-372
Yayınlanan
3 Nisan 2023
Telif Hakkı (c) 2023 Akademisyen Kitap Portalı
Lisans
LisansNasıl Atıf Yapılır
1.
Arguvanlı Çoban S, Düzgün N. Yaşlı Ruh Sağlığı. Içinde: Ünsal G, Avcı D, Duran S, editörler. Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği [Internet]. Türkiye: Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı; 2023 [a.yer 16 Temmuz 2026]. ss. 343-72. Erişim adresi: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/2510/chapter/12849
