Kültür ve Ruh Sağlığı
Özet
Ruh sağlığı profesyonelleri yüksek düzeyde etnik ve kültürel çeşitliliğe sahip hastalarla giderek daha fazla karşılaşmaktadır. Ruh sağlığı ve psikiyatri hemşirelerinin kültüre duyarlı bakım sunmaları hastalara bütüncül bakımın sunulması açısından önemlidir. Kültüre duyarlı bakım sunan ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireleri farklı kültürel geçmişe sahip hastaların sorunlarına uygun girişimlerde bulunmak için gerekli bilgi ve yeteneğe sahip, sosyal ve kültürel zorlukların önemini anlayan, hasta farklılıklarını göz önünde bulunduran ve ruhsal bakım sürecine sosyokültürel faktörleri dâhil eden hemşirelerdir. Kültüre özgü bakımın teorik ve pratik çerçevesini ortaya koyan hemşirelik yaklaşımı Kültürlerarası Hemşirelik ve Kültür Bakım Kuramıdır. Bu yaklaşıma göre transkültürel hemşirelik; hemşirelik bakımında kültürel evrensellik ve kültüre özgülük sağlayan, farklı kültürlerin karşılaştırmalı araştırma ve analizi üzerine temellenen, sağlık-hastalık, bakım, inanç ve değerlere saygılı bir şekilde, dünyada alt kültür ve hakim kültürlerdeki farklılıkları analiz eden ve karşılaştırmalı çalışma üzerine odaklanan hemşireliğin bir kolu veya alt dalıdır. Farklı kültürel geçmişe sahip bireylere hizmet veren ruh sağlığı profesyonellerinin kültürel yeterliliklerini desteklenmesi gereklidir. Ruh sağlığı profesyonellerine sağlanacak transkültürel ruh sağlığı eğitimi gibi müdahaleler, hizmet verilen kültüre ilişkin bilgi eksikliğinin ruh sağlığı hizmetleri üzerindeki engelleyici etkisini önemli ölçüde azaltabilir. Bu alanda hizmet veren tüm çalışanların transkültürel uygulamalara ilişkin yeterliliklerinin artırılması hizmet alan kişiler için hayati öneme sahiptir.
Referanslar
Pagel M, Mace R. The cultural wealth of nations. Nature. 2004;428(6980):275-8. doi: 10.1038/428275a.
Pennisi E. Cultural evolution. Conquering by copying. Science. 2010;328(5975):165-7. doi: 10.1126/science.328.5975.165. PMID: 20378791.
Rendell L, Boyd R, Cownden D, et al. Why copy others? Insights from the social learning strategies tournament. Science. 2010;328(5975):208-13. doi: 10.1126/science.1184719.
Tennie C, Call J, Tomasello M. Ratcheting up the ratchet: on the evolution of cumulative culture. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2009;364(1528):2405-15. doi: 10.1098/rstb.2009.0052.
Cavalli-Sforza LL, Feldman MW, Chen KH,et al. Theory and observation in cultural transmission. Science. 1982;218(4567):19-27. doi: 10.1126/science.7123211.
Gropper RC. Cultural basics and chronic illness. Adv Ren Replace Ther. 1998;5(2):128-33. doi: 10.1016/s1073-4449(98)70006-8.
Galanti GA. Caring for patients from different cultures. Pennsylvania: University of Pennsylvania Press; 2014.
Jha V, Mclean M, Gibbs TJ, et al. Medical professionalism across cultures: a challenge for medicine and medical education. Med Teach. 2015;37(1):74-80. doi: 10.3109/0142159X.2014.920492.
Pinderhughes EB. Teaching empathy: Ethnicity, race and power at the cross-cultural treatment interface. American Journal of Social Psychiatry. 1984;4(1):5–12.
Kagawa-Singer M, Blackhall LJ. Negotiating cross-cultural issues at the end of life: "You got to go where he lives". JAMA. 2001;286(23):2993-3001. doi: 10.1001/jama.286.23.2993.
Schouler-Ocak M, Laban CJ, Bäärnhielm S, et al. Transcultural psychiatry: Refugee, asylum seeker and ımmigrant patients over the globe. In: Javed A, Fountoulakis K. (eds) Advances in psychiatry. Germany: Springer Cham; 2019. p. 637-655.
Bhugra D, Watson C, Wijesuriya R. Culture and mental illnesses. Int Rev Psychiatry. 2021;33(1-2):1-2. doi: 10.1080/09540261.2020.1777748.
Kirmayer, L. Cultural Psychiatry in historical perspective. In D. Bhugra and K. Bhui (eds), Textbook of Cultural psychiatry. United Kingdom: Cambridge University Press; 2018. p. 3-19.
Tseng WS, Streltzer J. Integration and conclusions. In Tseng, WS, Streltzer J. (eds), Culture and psychopathology: A guide to clinical assessment. New York: Routledge; 1997. p. 241-250.
Hyde LW, Tompson S, Creswell JD et al. Cultural neuroscience: new directions as the field matures. Cult. Brain. 2014;3:75–92. doi: 10.1007/s40167-014-0024-6
Meloni M, Testa G. Scrutinizing the epigenetics revolution. Biosocieties. 2014;9(4):431-456. doi: 10.1057/biosoc.2014.22.
Kohrt BA, Worthman CM, Ressler KJ, et al. Cross-cultural gene- environment interactions in depression, post-traumatic stress disorder, and the cortisol awakening response: FKBP5 polymorphisms and childhood trauma in South Asia. Int Rev Psychiatry. 2015;27(3):180-96. doi: 10.3109/09540261.2015.1020052.
Tseng WS. Handbook of cultural psychiatry. Massachusetts: Academic Press; 2001.
Leininger M. (1979). Transcultural nursing. In George, J. (ed.), Nursing theories: The base for professional nursing practice. Norwalk, Connecticut: Appleton & Lange; 1979.
Leininger M. Transcultural nursing: Concepts, theories, research and practices. New York: McGraw-Hill; 1995.
Leininger M. Transcultural care diversity and universality: A theory of nursing. Nursing and Health Care. 1985;6(4):209-212.
Leininger M. (1991). Culture care diversity and universality: A theory of nursing. In George, J. (Ed.). Nursing theories: The base for professional nursing practice. Norwalk, Connecticut: Appleton & Lange; 1991
Leininger MM, McFarland MR. Madeleine Leininger’s theory of culture care diversity and universality. Nursing Theories and Nursing Practice, 2010;317-336.
Hotun Şahin N, Onat Bayram G, Avcı D. Kültürlere uygun ortam: Transkültürel kadınlık. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2009;6(1): 2-7.
de Almeida Vieira Monteiro AP, Fernandes AB. Cultural competence in mental health nursing: validity and internal consistency of the Portuguese version of the multicultural mental health awareness scale-MMHAS. BMC Psychiatry. 2016;16:149-157. doi: 10.1186/s12888-016-0848-z.
National Organization of Nurse Practitioner Faculties. Psychiatric-Mental health nurse practitioner competencies. [Online] https://cdn.ymaws.com/www.nonpf.org/resource/resmgr/imported/PMHNPcomps03.pdf [Accessed: 3rd January 2023]
