Dünyada ve Türkiye’de Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Hizmetleri
Özet
Bireyin ilişki kurması ve ilişkileri devam ettirebilmesinde, çalışma yaşamında, boş zamanını değerlendirme becerisinde, eğitim sürecinde, istihdam, barınma veya diğer konularda günlük kararları alması gibi yaşantılarının hepsi ruhsal sağlığı veya psikolojik iyi oluş ile ilişkili olup doyum verici bir yaşamın parçasını oluşturmaktadır. Bireydeki ruhsal sorunlar çevresini etkilerken, çevre de bireyin ruhsal yapısını etkilemektedir. Ruhsal sorunlar nedeniyle bireyin işlevselliği olumsuz etkilenmekte, aile ve toplum için refah kaybına yol açmaktadır. Bu olumsuzluklara karşı gelişen toplum ruh sağlığı hareketinin amacı ruhsal hastalığı olan bireylerin erken tanı ve etkin tedavi ile hastaneye sık yatışlarının azaltılmasını sağlamak, toplumda rehabilitasyonlarının yapılmasını gerçekleştirmek, bireye ve ailesine eğitim ve danışmanlık hizmeti vermek ve dolayısıyla yaşamlarındaki zorlukların en aza indirilmesini sağlamaktır. Bu amaçlar doğrultusunda günümüzde toplum ruh sağlığı hemşireliği hizmetleri, bireylerin ruh sağlığının korunması, geliştirilmesi, ruhsal bozukluk oluşumunun engellenmesi için koruyucu, tedavi ve rehabilite edici hizmetler kapsamında ruh sağlığı uygulamalarını çeşitli hemşirelik rollerini kullanarak yerine getirdikleri hizmetler bütünüdür.
Referanslar
Karataş S, Çalışkan BB. Toplum ruh sağlığı modelleri: Dünyada ve Türkiye’deki mevcut durum. Turkiye Klinikleri J Intern Med; 2020;5(1):34-41. doi: 10.5336/intermed.2019-70877
İçel S, Özkan B, Aydoğan A. Toplum ruh sağlığı merkezlerinde hemşirenin rolü. Ankara Med J; 2016;16(2):208-14. doi: 10.17098/amj.62478
Bilge A, Bulutlu H, Göktaş K, Siviloğlu T. Topluma verilen stresle baş etme eğitiminin toplum ruh sağlığına yönelik etkililiğinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi; 2015;18:2. doi: rg/10.17049/ahsbd.20079
Ünsal A. Hemşireliğin dört temel kavramı: İnsan, çevre, sağlık & hastalık, hemşirelik. Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2017;1(1):11-25.
WHO 2018. Fact Sheets On Sustainable Development Goals: Health Targets Mental Health. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0017/348011/Fact-sheet-SDG-Mental-health-UPDATE-02-05-2018.pdf [Erişim Tarihi: 02.02.2022].
Çakmak C, Konca M. Seçilmiş OECD ülkelerinin ruh sağlığı hizmetleri etkinliğinin değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2019;7(2):51–56. doi: 10.18506/anemon.426087
Önol S, Dönmez A. Kronik ruhsal bozukluğu olan bireylerde mesleki rehabilitasyon: Toplum Ruh Sağlığı Hemşiresi Neler Yapabilir? EGEHFD; 2021;37(1):87-94.
Bağ B. Toplum ruh sağlığı merkezlerinde hemşirenin rolü: İngiltere örneği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2012;4(4):465-85. doi: 10.5455/cap.20120428
Yıldırım A, Hacıhasanoğlu Aşılar R. Toplumda Ruhsal Bozuklukların Yönetimi ve Hemşirelik. In: Hacıhasanoğlu Aşılar R (ed). Kronik Hastalıklarda Bakımın Yönetimi ve Hemşirelik. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p. 85-92.
Thornicroft G, Deb T, Henderson C. Community mental health care worldwide: Current status and further developments. World Psychiatry: Official Journal of the World Psychiatric Association (WPA); 2016;15(3):276–286. doi: 10.1002/wps.20349
Çam O, Yalçıner N. Ruhsal hastalık ve iyileşme. J Psychiatric Nurs; 2018;9(1):55-60. doi. 10.14744/phd.2017.49469
Tharani A, Farooq S, Naveed A. Community mental health services: A way forward to rehabilitate chronic mentally ill client. J Ayub Med Coll Abbottabad; 2012;24(2):140-143. PMID: 24397076.
Çiçekoğlu P, Duran S. Dünyada ve Türkiye’de Toplum Temelli Koruyucu Ruh Sağlığı Hizmetleri. In: Ünsal Barlas G (ed). Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018; p. 8-14.
Songur C, Saylavcı E, Kıran Ş. Avrupa’da ve Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal); 2017;3(4):276-289. doi: 10.26449/sssj.36
Bağ B. Ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireliği uygulamalarında gelgit modeli. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2019;11(4):547-560. doi: 10.18863/pgy.411672
Advancing the Role of the Psychiatric-Mental Health Nurse in the Community. Policy Paper 2008. Association of Registered Nurses of New Foundland and Labrador. https://silo.tips/download/advancing-the-role-of-the-psychiatric-mental-health-nurse-in-the-community [Erişim Tarihi: 01.02.2022].
Gladding ST, Newsome DW. Community agencies, medical settings, and other specialized clinical settings. In: Clinical Mental Health Counseling in Community and Agency Settings. 3nd ed. USA: Merrill Garamondby Aptara. 2010. p. 320-345.
Xu X, Li XM, Xu D, et al. Psychiatric and mental health nursing in China: Past, present and future. Archives of Psychiatric Nursing; 2017;31(5):470–476. doi: 10.1016/j.apnu.2017.06.009
Keltner LN. Introduction to psychiatric nursing. In: Keltner LN, Bostrom CE, Mc Guinnes TM. (eds) Psychiatric Nursing. 6nd. ed. Philadelphia, Mosby. 2011. p. 3-15.
Secretary of Statefor Health. The NHS Plan: A Plan for Investment, A Plan for Reform. Nowrwich, HMSO, 2000. https://www.bsuh.nhs.uk›library›sites›2020/09 [Erişim tarihi: 15.02.2022]
Bronowski P, Sawicka M, Charzyńska K. Home care services in the community treatment of mentally ill persons. Archives of Psychiatry and Psychotherapy; 2011;3:31-40.
Mental Health in Schools: New Roles for School Nurses. Addressing Barriers to Student Learning Continuing Education. School Mental Health Project/Center for Mental Health in Schools. http://smhp.psych.ucla.edu ›nurses › unit1 [Erişim tarihi: 02.02.2022].
Resmi Gazete, 27910. Sağlık Bakanlığı (2011) Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419-5.htm [Erişim tarihi: 02.02.2022].
Workers with Mental Illness: A Practical Guide for Managers 2010. Australian Human Rights Commission. https://humanrights.gov.au/sites/default/files/document/publication/workers_mental_illness_guide_0.pdf [Erişim tarihi: 15.02.2022]
Huang XY, Ma WF, Shih HH, et al. Roles and functions of community mental health nurses caring for people with schizophrenia in Taiwan. Journal of clinical nursing; 2008;17(22):3030-40. doi: 10.1111/j.1365-2702.2008.02426.x
Carrasco-Baún H. Prison nursing: Legal frame work and care reality. Revista Espanola de Sanidad Penitenciaria; 2017;19(1):3-12. doi: 10.4321/s1575-06202017000100002
Pehlivan ŞA, Kublay G. Ceza infaz kurumları ve halk sağlığı hemşireliği. Türkiye Klinikleri J Public Health Nurs-Special Topics; 2015;1(1):40-8.
Mental Health Care Group Workforce Team. Out come area building capacity for workforce innovation and reform. In: National Mental Health Workforce Strategy. Melbourne, Department of Health Victoria. 2011. p. 22-25. https://www.aihw.gov.au/getmedia/f7a2eaf1-1e9e-43f8-8f03-b705ce38f272/National-mental-health-workforce-strategy-2011.pdf.aspx [Erişim tarihi: 15.02.2022]
Treasure J. Motivational interviewing. Advances in Psychiatric Treatments; 2004;10:331-337. doi: 10.1192/apt.10.5.331
Council on School Health. Role of the school nurse in providing school health services. American Academy of Pediatrics. 2008;121(5), p. 1052-6. https://pediatrics.aappublications.org › 1052.full.pdf [Erişim tarihi: 15.02.2022].
Sağlık Bakanlığı. Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı (2011-2023). Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı;2011.http://ahmetsaltik.net/arsiv/2014/07/ULUSAL_RUH_SAGLIGI_EYLEM_PLANI_2011-2023.pdf [Erişim tarihi: 03.02.2022].
Bilgin H, Özaslan Z. Toplum ruh sağlığı hemşireliğinin tarihi ve gelişimi. Türkiye Klinikleri; 2018;3(1):1-7
Eren N. Toplum ruh sağlığı hemşireliğinde terapötik müdahaleler. Türkiye Klinikleri; 2018;3(6):34-41.
Yanık M. Türkiye ruh sağlığı sistemi üzerine değerlendirme ve öneriler, ruh sağlığı eylem planı önerisi. Reviews, Cases and Hypotheses in Psychiatry (Suppl); 2007;16–20.
Çoker F, Yalçınkaya A, Çelik M, et al. Toplum ruh sağlığı merkezi hizmetlerinin şizofreni hastalarında hastaneye yatış sıklığı, hastalık semptomlarının şiddeti, işlevsel iyileşme ve içgörü üzerine etkisi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi; 2021;12(3):181-187. doi: 10.14744/phd.2021.18199.
Aydın E, Tabo A, Karamustafalıoğlu KO, et al. Döner kapı olgusu: Toplum temelli ruh sağlığı hizmet modeline geçişin psikiyatri servisine yatış üzerine etkisi. Anadolu Psikiyatri Derg; 2014;15:185-191. doi: 10.5455/apd.33996
Gastal FL, Andreoli SB, Quintana MI, et al. Predicting the revolving door phenomenon among patients with schizophrenic, affective disorders and non-organic psychoses. Revista De Saude Publica; 2000;34(3):280–285. doi: 10.1590/S0034-89102000000300011
Hallaç S, Meydanlıoğlu A, Karakaya D, et al. Toplum ruh sağlığı hemşireliği: Öğrenci uygulama örneği. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi; 2014;30–43.
McCann TV, Bamberg J, McCann F. Family carers experience of caring for an older parent with severe and persistent mental illness. International Journal Of Mental Health Nursing; 2015;24(3):203-12. doi: 10.1111/inm.12135
Buzlu S, Şahin G. Ciddi Kronik Ruh Sağlığı Bozukluklarına Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Yaklaşımı. In: Ünsal Barlas G. (ed.) Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. Ankara, Türkiye Klinikleri. 2018. p. 62-7.
Bouwmans C, Sonneville C, Mulder CL, et al. Employment and the associated impact on quality of life in people diagnosed with schizophrenia. Neuropsychiatric Disease And Treatment; 2018;11:2125–2142. doi: 10.2147/NDT.S83546
Öz YC, Barlas GÜ. Şizofreni hastalığı olan bireylerin işe yerleştirme ile ilgili görüşleri ve beklentileri: niteliksel bir çalışma. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2017a;3(3):28-32. doi: 10.30934/kusbed.338389
Sağlık Bakanlığı. Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri Hakkında Yönerge. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı. 2014. https://khgmsaglikhizmetleridb.saglik.gov.tr/Eklenti/21881/0/trsm-yonergepdf.pdf. [Erişim tarihi: 03.02.2022]
İçel S, Özkan B, Aydoğan A. Toplum ruh sağlığı merkezlerinde hemşirenin rolü. Ankara Med J; 2016;16(2):208-14. doi: 10.17098/amj.62478
Bilge A, Bulutlu H, Göktaş K, Siviloğlu T. Topluma verilen stresle baş etme eğitiminin toplum ruh sağlığına yönelik etkililiğinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi; 2015;18:2. doi: rg/10.17049/ahsbd.20079
Ünsal A. Hemşireliğin dört temel kavramı: İnsan, çevre, sağlık & hastalık, hemşirelik. Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2017;1(1):11-25.
WHO 2018. Fact Sheets On Sustainable Development Goals: Health Targets Mental Health. https://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0017/348011/Fact-sheet-SDG-Mental-health-UPDATE-02-05-2018.pdf [Erişim Tarihi: 02.02.2022].
Çakmak C, Konca M. Seçilmiş OECD ülkelerinin ruh sağlığı hizmetleri etkinliğinin değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2019;7(2):51–56. doi: 10.18506/anemon.426087
Önol S, Dönmez A. Kronik ruhsal bozukluğu olan bireylerde mesleki rehabilitasyon: Toplum Ruh Sağlığı Hemşiresi Neler Yapabilir? EGEHFD; 2021;37(1):87-94.
Bağ B. Toplum ruh sağlığı merkezlerinde hemşirenin rolü: İngiltere örneği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2012;4(4):465-85. doi: 10.5455/cap.20120428
Yıldırım A, Hacıhasanoğlu Aşılar R. Toplumda Ruhsal Bozuklukların Yönetimi ve Hemşirelik. In: Hacıhasanoğlu Aşılar R (ed). Kronik Hastalıklarda Bakımın Yönetimi ve Hemşirelik. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2019. p. 85-92.
Thornicroft G, Deb T, Henderson C. Community mental health care worldwide: Current status and further developments. World Psychiatry: Official Journal of the World Psychiatric Association (WPA); 2016;15(3):276–286. doi: 10.1002/wps.20349
Çam O, Yalçıner N. Ruhsal hastalık ve iyileşme. J Psychiatric Nurs; 2018;9(1):55-60. doi. 10.14744/phd.2017.49469
Tharani A, Farooq S, Naveed A. Community mental health services: A way forward to rehabilitate chronic mentally ill client. J Ayub Med Coll Abbottabad; 2012;24(2):140-143. PMID: 24397076.
Çiçekoğlu P, Duran S. Dünyada ve Türkiye’de Toplum Temelli Koruyucu Ruh Sağlığı Hizmetleri. In: Ünsal Barlas G (ed). Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018; p. 8-14.
Songur C, Saylavcı E, Kıran Ş. Avrupa’da ve Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal); 2017;3(4):276-289. doi: 10.26449/sssj.36
Bağ B. Ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireliği uygulamalarında gelgit modeli. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar; 2019;11(4):547-560. doi: 10.18863/pgy.411672
Advancing the Role of the Psychiatric-Mental Health Nurse in the Community. Policy Paper 2008. Association of Registered Nurses of New Foundland and Labrador. https://silo.tips/download/advancing-the-role-of-the-psychiatric-mental-health-nurse-in-the-community [Erişim Tarihi: 01.02.2022].
Gladding ST, Newsome DW. Community agencies, medical settings, and other specialized clinical settings. In: Clinical Mental Health Counseling in Community and Agency Settings. 3nd ed. USA: Merrill Garamondby Aptara. 2010. p. 320-345.
Xu X, Li XM, Xu D, et al. Psychiatric and mental health nursing in China: Past, present and future. Archives of Psychiatric Nursing; 2017;31(5):470–476. doi: 10.1016/j.apnu.2017.06.009
Keltner LN. Introduction to psychiatric nursing. In: Keltner LN, Bostrom CE, Mc Guinnes TM. (eds) Psychiatric Nursing. 6nd. ed. Philadelphia, Mosby. 2011. p. 3-15.
Secretary of Statefor Health. The NHS Plan: A Plan for Investment, A Plan for Reform. Nowrwich, HMSO, 2000. https://www.bsuh.nhs.uk›library›sites›2020/09 [Erişim tarihi: 15.02.2022]
Bronowski P, Sawicka M, Charzyńska K. Home care services in the community treatment of mentally ill persons. Archives of Psychiatry and Psychotherapy; 2011;3:31-40.
Mental Health in Schools: New Roles for School Nurses. Addressing Barriers to Student Learning Continuing Education. School Mental Health Project/Center for Mental Health in Schools. http://smhp.psych.ucla.edu ›nurses › unit1 [Erişim tarihi: 02.02.2022].
Resmi Gazete, 27910. Sağlık Bakanlığı (2011) Hemşirelik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419-5.htm [Erişim tarihi: 02.02.2022].
Workers with Mental Illness: A Practical Guide for Managers 2010. Australian Human Rights Commission. https://humanrights.gov.au/sites/default/files/document/publication/workers_mental_illness_guide_0.pdf [Erişim tarihi: 15.02.2022]
Huang XY, Ma WF, Shih HH, et al. Roles and functions of community mental health nurses caring for people with schizophrenia in Taiwan. Journal of clinical nursing; 2008;17(22):3030-40. doi: 10.1111/j.1365-2702.2008.02426.x
Carrasco-Baún H. Prison nursing: Legal frame work and care reality. Revista Espanola de Sanidad Penitenciaria; 2017;19(1):3-12. doi: 10.4321/s1575-06202017000100002
Pehlivan ŞA, Kublay G. Ceza infaz kurumları ve halk sağlığı hemşireliği. Türkiye Klinikleri J Public Health Nurs-Special Topics; 2015;1(1):40-8.
Mental Health Care Group Workforce Team. Out come area building capacity for workforce innovation and reform. In: National Mental Health Workforce Strategy. Melbourne, Department of Health Victoria. 2011. p. 22-25. https://www.aihw.gov.au/getmedia/f7a2eaf1-1e9e-43f8-8f03-b705ce38f272/National-mental-health-workforce-strategy-2011.pdf.aspx [Erişim tarihi: 15.02.2022]
Treasure J. Motivational interviewing. Advances in Psychiatric Treatments; 2004;10:331-337. doi: 10.1192/apt.10.5.331
Council on School Health. Role of the school nurse in providing school health services. American Academy of Pediatrics. 2008;121(5), p. 1052-6. https://pediatrics.aappublications.org › 1052.full.pdf [Erişim tarihi: 15.02.2022].
Sağlık Bakanlığı. Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı (2011-2023). Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı;2011.http://ahmetsaltik.net/arsiv/2014/07/ULUSAL_RUH_SAGLIGI_EYLEM_PLANI_2011-2023.pdf [Erişim tarihi: 03.02.2022].
Bilgin H, Özaslan Z. Toplum ruh sağlığı hemşireliğinin tarihi ve gelişimi. Türkiye Klinikleri; 2018;3(1):1-7
Eren N. Toplum ruh sağlığı hemşireliğinde terapötik müdahaleler. Türkiye Klinikleri; 2018;3(6):34-41.
Yanık M. Türkiye ruh sağlığı sistemi üzerine değerlendirme ve öneriler, ruh sağlığı eylem planı önerisi. Reviews, Cases and Hypotheses in Psychiatry (Suppl); 2007;16–20.
Çoker F, Yalçınkaya A, Çelik M, et al. Toplum ruh sağlığı merkezi hizmetlerinin şizofreni hastalarında hastaneye yatış sıklığı, hastalık semptomlarının şiddeti, işlevsel iyileşme ve içgörü üzerine etkisi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi; 2021;12(3):181-187. doi: 10.14744/phd.2021.18199.
Aydın E, Tabo A, Karamustafalıoğlu KO, et al. Döner kapı olgusu: Toplum temelli ruh sağlığı hizmet modeline geçişin psikiyatri servisine yatış üzerine etkisi. Anadolu Psikiyatri Derg; 2014;15:185-191. doi: 10.5455/apd.33996
Gastal FL, Andreoli SB, Quintana MI, et al. Predicting the revolving door phenomenon among patients with schizophrenic, affective disorders and non-organic psychoses. Revista De Saude Publica; 2000;34(3):280–285. doi: 10.1590/S0034-89102000000300011
Hallaç S, Meydanlıoğlu A, Karakaya D, et al. Toplum ruh sağlığı hemşireliği: Öğrenci uygulama örneği. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi; 2014;30–43.
McCann TV, Bamberg J, McCann F. Family carers experience of caring for an older parent with severe and persistent mental illness. International Journal Of Mental Health Nursing; 2015;24(3):203-12. doi: 10.1111/inm.12135
Buzlu S, Şahin G. Ciddi Kronik Ruh Sağlığı Bozukluklarına Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Yaklaşımı. In: Ünsal Barlas G. (ed.) Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği. Ankara, Türkiye Klinikleri. 2018. p. 62-7.
Bouwmans C, Sonneville C, Mulder CL, et al. Employment and the associated impact on quality of life in people diagnosed with schizophrenia. Neuropsychiatric Disease And Treatment; 2018;11:2125–2142. doi: 10.2147/NDT.S83546
Öz YC, Barlas GÜ. Şizofreni hastalığı olan bireylerin işe yerleştirme ile ilgili görüşleri ve beklentileri: niteliksel bir çalışma. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2017a;3(3):28-32. doi: 10.30934/kusbed.338389
Sağlık Bakanlığı. Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri Hakkında Yönerge. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı. 2014. https://khgmsaglikhizmetleridb.saglik.gov.tr/Eklenti/21881/0/trsm-yonergepdf.pdf. [Erişim tarihi: 03.02.2022]
Sayfalar
17-40
Yayınlanan
3 Nisan 2023
Telif Hakkı (c) 2023 Akademisyen Kitap Portalı
Lisans
LisansNasıl Atıf Yapılır
1.
Ersoy Özcan B. Dünyada ve Türkiye’de Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Hizmetleri. Içinde: Ünsal G, Avcı D, Duran S, editörler. Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği [Internet]. Türkiye: Akademisyen Yayınevi Kitap DOI Portalı; 2023 [a.yer 16 Temmuz 2026]. ss. 17-40. Erişim adresi: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/2510/chapter/12829
