Yara Bakımında Kullanılan Pansuman Materyalleri
Synopsis
Yara bakımında yaklaşımlar ve uygulamalar geçmişten günümüze hızla gelişmiştir. Yara bakımının hedefleri en kısa sürede doku onarımı sağlamak, bozulan anatomik veya fonksiyonel durumu düzeltmek, enfeksiyonu önlemek, inflamasyon ve ödemi azaltmak, ağrıyı azaltmak ve en iyi estetik sonucu elde etmektir. Günümüzde yara bakımında kullanılan başlıca uygulamalar ileri yara bakımı pansumanları, büyüme faktörleri, biyomekanik yara bakımı ürünleri, bal ve yapay deri mühendisliğidir. Bu uygulamalar yaranın özelliklerine göre tercih edilebileceği gibi kombinasyon halinde de uygulanabilir. Yara bakımında kullanılan tüm bu uygulamaların başlıca amacı yara yatağını hazırlamak, yaraya yeterli nem ve ısı sağlamak ve yaranın kendi fizyolojik sürecine göre iyileşmesini sağlamaktır. Dengeli nemli bir ortam hücresiz matriste hücre büyümesini kolaylaştırır ve ayrıca kolajen üretimini artırır. Bu nedenle modern yara pansumanları etkili yara iyileşmesi için bağımsız epitel hücre hareketi için optimum koşulları sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Aynı zamanda ideal yara pansumanı, hastaya minimum rahatsızlık vererek en kısa yara iyileşme süresini elde etmek için hücre yenilenmesine izin verecek şekilde etkili oksijen dolaşımına izin vermelidir. Yara tiplerinin çeşitliliği yara pansumanlarının çeşitliliğini de artırmıştır. Bu bölümde etkili yara iyileşmesi elde etmek için geliştirilen teknolojiler ele alınmaktadır.
Approaches and practices in wound care have developed rapidly from past to present. The goals of wound care are to provide tissue repair in the shortest time, to correct the deteriorated anatomical or functional condition, to prevent infection, to reduce inflammation and edema, to reduce pain and to obtain the best aesthetic result. Today, advanced wound care dressings, growth factors, biomechanical wound care products, honey and artificial skin engineering are the main applications used in wound care. These applications can be preferred according to the characteristics of the wound or can be applied in combination. The main purpose of all these applications used in wound care is to prepare the wound bed, to provide sufficient moisture and heat to the wound and to allow the wound to heal according to its own physiological process. A balanced moist environment facilitates cell growth in the acellular matrix and also increases collagen production. Therefore, modern wound dressings are designed to provide optimum conditions for independent epithelial cell movement for effective wound healing. At the same time, the ideal wound dressing should allow effective oxygen circulation to allow cell renewal to achieve the shortest wound healing time with minimum discomfort to the patient. The diversity of wound types has also increased the variety of wound dressings. This chapter discusses technologies developed to achieve effective wound healing.
References
Shah, J. B. (2011). The history of wound care. The Journal of the American College of Certified Wound Specialists, 3(3), 65-66.
Yıldız, C. E., Karpuzoğlu, E., & Uğur, M. (n.d.). Yara bakım ortak görüş. Bayçınar Tıbbi Yayıncılık.
Brocke, T., & Barr, J. (2020). The history of wound healing. Surgical Clinics, 100(4), 787-806.
Queen, D., Orsted, H., Sanada, H., & Sussman, G. (2004). A dressing history. International Wound Journal, 1(1), 59-77.
Güner, D., & Özgencil, G. E. (2021). Kronik yara ve ağrı. Türkiye Klinikleri Genel Cerrahi-Özel Konular, 14(4), 257-263.
Topalan, M., & Aktaş, Ş. (2010). Güncel yönleriyle kronik yara. Aygül Ofset Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti.
Koyutürk, A., & Soyaslan, D. D. (2016). Yara ve yanık tedavisinde kullanılan örtüler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(Özel 1), 58-65.
Mirhaj, M., Labbaf, S., Tavakoli, M., & Seifalian, A. M. (2022). Emerging treatment strategies in wound care. International Wound Journal, 19(7), 1934-1954.
Öztaş, P. (2021). Yara iyileşmesi, bakımı ve tedavisi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 54(2), 341-351.
Yildirim, M. (2023). Chronic wound management: A brief history from past to present. Journal of the Dow University of Health Sciences (JDUHS), 17(1), 1-2.
Nuutila, K., & Eriksson, E. (2021). Moist wound healing with commonly available dressings. Advances in Wound Care, 10(12), 685-698.
Thomas, S. (1997). A structured approach to the selection of dressings. World Wide Wounds.
Türk Yara Bakım Ürünleri Kodlama Sistemi. (2024). https://yarabakimidernegi.org.tr/tybuks-turk-yara-bakim-urunleri-kodlama-sistemi/
Hawthorne, B., Simmons, J. K., Stuart, B., Tung, R., Zamierowski, D. S., & Mellott, A. J. (2021). Enhancing wound healing dressing development through interdisciplinary collaboration. Journal of Biomedical Materials Research Part B: Applied Biomaterials, 109(12), 1967-1985.
Pancur, S., Bilensoy, E., & Çalış, S. (2022). Biyoparçalanır doğal ve sentetik polimerlerin yara örtülerinde kullanımı. Fabad Journal of Pharmaceutical Sciences, 47(3), 419-442.
Weller, C. D., Team, V., & Sussman, G. (2020). First-line interactive wound dressing update: A comprehensive review of the evidence. Frontiers in Pharmacology, 11, 155.
Alven, S., Peter, S., Mbese, Z., & Aderibigbe, B. A. (2022). Polymer-based wound dressing materials loaded with bioactive agents: Potential materials for the treatment of diabetic wounds. Polymers, 14(4), 724.
Liang, Y., Liang, Y., Zhang, H., & Guo, B. (2022). Antibacterial biomaterials for skin wound dressing. Asian Journal of Pharmaceutical Sciences, 17(3), 353-384.
Gaspar-Pintiliescu, A., Stanciuc, A. M., & Craciunescu, O. (2019). Natural composite dressings based on collagen, gelatin and plant bioactive compounds for wound healing: A review. International Journal of Biological Macromolecules, 138, 854-865.
Hawthorne, B., Simmons, J. K., Stuart, B., Tung, R., Zamierowski, D. S., & Mellott, A. J. (2021). Enhancing wound healing dressing development through interdisciplinary collaboration. Journal of Biomedical Materials Research Part B: Applied Biomaterials, 109(12), 1967-1985.
Tickle, J., Ovens, L., Mahoney, K., Hunt, S., Harris, E., & Hodgman, L. (2017). A proven alternative to compression bandaging: Clinical review of juxtacures: Effects on patient adherence, quality of life and healing outcomes. Journal of Wound Care, 26(Sup4a), S1-S24.
Asgarpour, H. (n.d.). Venöz ayak ülser tedavisinde güncel yaklaşımlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 333-339.
Delice, E. Y., & Ulus, B. (2015). Kısmi kalınlıkta deri grefti uygulanan hastalarda donör alanı ağrısının değerlendirilmesi. Agri, 27(4), 205-209.
Ersoy, B., & Şirinoğlu, H. (2012). Deri grefti uygulamasını kolaylaştıran basit ve kullanışlı bir kalıp yöntemi. Türk Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Dergisi, 19(3), 144-146.
Sığ, A. K. (2019). Bal: Kısa tıbbi bakış ve kronik yara bakımı. Anadolu Güncel Tıp Dergisi, 1(2), 32-36.
Çürük, G. N., & Savsar, A. (2016). Diyabetik ayak ülserinde bal kullanımı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 32(2), 143-164.
Önal, M. Ö., Elbe, H., Yiğittürk, G., Yaşar, V., & Öztürk, F. (n.d.). Leptinin yara iyileşmesi üzerine in vitro etkisinin büyüme faktörleri üzerinden incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Dergisi, 10(1), 19-28.
Bektaş, M. (2023). Kronik ülsere yaralara intralezyoner konsantre büyüme faktörü (CGF) uygulama ile konvansiyonel pansuman yöntemlerinin karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi Ve Travmatoloji Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Denizli
Ece, İ. (2022). Yara bakımında debridman çeşitleri. In D. Atik (Ed.), Sağlık Bilimleri Alanında Yeni Trendler II (pp. 27-40). Duvar Yayınları, İzmir.
Sezer, D., & Aktaş, M. (2020). Açık yara tedavilerine son yaklaşımlar. Turkish Veterinary Journal, 2(1), 24-28.
