Gebelikte Stoma Cerrahisi ve Ebelik Bakımı
Synopsis
Stoma cerrahisi çoğunlukla ileostomi, kolostomi ve ürostomilerin oluşturulması amacıyla uygulanmaktadır. Çeşitli hastalıklar veya travma nedeniyle doğurganlık çağındaki bir kadına stoma cerrahisi uygulanabilir ve hastalar sonrasında gebe kalabilirler. Daha nadir olmakla birlikte gebelik sürecinde kadınlara stoma cerrahisi uygulanabilir. Stoma cerrahisi, gebelik sürecinde kadınların çeşitli sorun/komplikasyonlarla karşılaşmalarına ve gebe ile fetüs açısından morbidite ve mortalite riskinin artmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla gebelik sürecinde bireylere, üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda, multidisipliner bir ekip tarafından kanıta dayalı bakım sunulmalıdır. Cerrahi girişim ve gebelik sürecinde bireye özgü ve dikkatli bakım sunulduğunda, tüm risklere rağmen majör komplikasyonlar yaşanmadan güvenli bir şekilde gebeliğin sürdürülmesi ve doğumun gerçekleştirilmesi mümkündür.
References
Çavdar İ. Alt Sindirim Sisteminin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı. Akyolcu N, Kanan N, Aksoy G (eds.) Cerrahi Hemşireliği II içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2018. p. 203-244.
Hill B. Stoma care: procedures, appliances and nursing considerations. British Journal of Nursing. 2020;29(22): S14-S19. doi:10.12968/bjon.2020.29.22.S14
Akgün EZ, Yoldaş T. İntestinal stoma. Turkish Journal of Colorectal Disease. 2012;22(4): 133-146.
Kanan N, Özbaş A. Üriner Sistem Stomalarında Bakım. Akyolcu N, Kanan N (eds.) Yara ve Stoma Bakımı içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 95-127.
Omana JJ, Agarwal N. Colostomy and ileostomy care. In: Pitchumoni CS, Dharmarajan TS (eds.) Geriatric gastroenterology. 2nd ed. Cham: Springer Nature Switzerland AG; 2021. p. 2103-2113.
Taylan S. Alt Gastrointestinal Sistem Cerrahisi ve Hemşirelik Bakımı. Arslan S (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Temel Kavramlar ve Bakım içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p.397-434.
Yıldırım AC. Fekal ve Üriner Stoma Cerrahisi. Sayar S, Cihan E (eds.) Stoma Bakım Hemşireliği içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2023. p. 81-91.
Vural F, Özlü NGÖ, Yasak K. İnce, Kalın Bağırsak ve Rektum Cerrahisi Geçiren Hastalarda Bakım. van Giersbergen MY (ed.) Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 411-431.
Berti-Hearn L, Elliott B. Urostomy care: a guide for home care clinicians. Home Heathcare Now. 2019;37(5): 248-255. doi:10.1097/NHH.0000000000000792
Aydın T, Koç H. Üriner Diversiyonlar. Kırdal Y (ed.) Üroloji Hemşireliği Klinik El Kitabı içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2022. p. 35-40.
Yılmaz G, Harputlu D, Pala Mİ ve ark. Türkiye’de stoma açılan hastaların kesitsel değerlendirmesi. Turkish Journal of Colorectal Disease. 2021;31(2): 136-142. doi:10.4274/tjcd.galenos.2020.2020-10-10
Kanan N. Üriner Sistemin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı. Akyolcu N, Kanan N, Aksoy G (eds.) Cerrahi Hemşireliği II içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2018. p. 613-671.
Marek F, Kala Z, Hrivnák R, et al. Managing IBD therapy during pregnancy demands a multidisciplinary approach. Gastroenterologie a Hepatologie. 2021;75(2): 149-158. doi:10.48095/ccgh2021149
Yıldırım B. İnflamatuvar bağırsak hastalığında klinik, tanı, seyir, tedavi ve görüntülemeden beklentiler. Türk Radyoloji Seminerleri. 2022;10(3): 254-264. doi:10.5152/trs.2022.223383
Lightner AL, Mathis KL. Surgery in pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022;117(10S): 53–59. doi:10.14309/ajg.0000000000001961
Whiteley I, Gullick J. The embodied experience or pregnancy with an ileostomy. Journal of Clinical Nursing. 2018;(21-22): 3931-3944. doi:10.1111/jocn.14601
Huck N, Schweizerhof S, Stein R, et al. Pregnancy following urinary tract reconstruction using bowel segments: a review of published literature. World Journal of Urology. 2020;38(2): 335–342. doi:10.1007/s00345-019-02781-z
Rosiou K, Selinger CP. Obstetric considerations in pregnant women with Crohn’s Disease. Journal of Clinical Medicine. 2023;12(2): 684. doi:10.3390/jcm12020684
Arkenbosch JHC, van Ruler o, de Vries AC. Non-obstetric surgery in pregnancy (including bowel surgery gallbladder surgery). Best Practice & Research Clinical Gastroenterology. 2020;44-45: 101669. doi:10.1016/j.bpg.2020.101669
The PAPooSE Study Group. Pregnancy outcomes after stoma surgery for inflammatory bowel disease: the results of a retrospective multicentre audit. Colorectal Disease. 2022;24(7): 838-844. doi:10.1111/codi.16098
Torres J, Chaparro M, Julsgaard M, et al. European Crohn’s and colitis guidelines on sexuality, fertility, pregnancy, and lactation. Journal of Crohn’s and Colitis. 2023;17(1): 1-27. doi:10.1093/ecco-jcc/jjac115
Germain A, Chateau T, Beyer-Berjot L, et al. Surgery for Crohn’s disease during pregnancy: A nationwide survey. United European Gastroenterology Journal. 2020;8(6): 736-740. doi:10.1177/2050640620921060
Temiz M, Aslan A, Hakverdi S ve ark. Gebelikte ileusa neden olan sigmoid kolon kanseri: iki olgunu sunumu. Bakırköy Tıp Dergisi. 2008;4(1): 40-43.
Ay A. Ostomili Hastalarda Bakım. van Giersbergen MY (ed.) Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 431-437.
Harputlu D. Ürostomili hasta bakımı. Bulletin of Urooncology. 2015;14(1): 8-12. doi: 10.4274/uob.228
Koç H. Ürostomi Bakımı. Kırdal Y (ed.) Üroloji Hemşireliği Klinik El Kitabı içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2022. p. 50-56.
Davis BR, Valente MA, Goldberg JE, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for ostomy surgery. Diseases of Colon & Rectum. 2022;65(10): 1173-1190. doi:10.1097/DCR.0000000000002498
Çetinkaya E, Sözen İ, Hatipoğlu ND. Kolon, Rektum ve Anüs. Brunicardi FC, Andersen DK, Billiar TR, et al. Schwartz Cerrahinin İlkeleri içinde. Özmen MM (Çev. Ed.). (10. Baskı). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2016. p.1175-1237.
Berti-Hearn L, Elliott B. Ileostomy care: a guide for home care clinicians. Home Heathcare Now. 2019;37(3): 136-144. doi:10.1097/NHH.0000000000000776
Maria A, Lieske B. Colostomy care. Last Update: 2023. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560503/ (Accessed 24th December 2023).
Süer E, Türkölmez K. Üriner Diversiyonlar ve Rekonstrüksiyonlar. Yaman Ö, Kadıoğlu A, Taşçı Aİ (eds.) Güncel Üroloji içinde. (2. Baskı). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2018. p. 549-558.
Mungan A, Şahin H. Kasa İnvazif Mesane Kanseri. Tekgül S, Türkeri L, Esen A, Alıcı B (eds.) Üroloji Masaüstü Başvuru Kitabı içinde. (Genişletilmiş 2. Baskı). Ankara: İris Yayıncılık; 2016. p. 776-797.
Dönmez YC. Üriner Sistemin Cerrahi Gerektiren Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. Arslan S (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Temel Kavramlar ve Bakım içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p. 511-541.
Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. WOCN Society Clinical Guideline: management of the adult patient with a fecal or urinary ostomy-an executive summary. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2018;45(1): 50-58. doi:10.1097/WON.0000000000000396
Vural F, Özlü NGÖ, Yasak K. Ostomi Komplikasyonlarında Bakım. van Giersbergen MY (ed.) Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 438-444.
Huck N, Schweizerhof S, Honeck P, et al. Pregnancy after urinary diversion at young ages – risks and outcome. Urology. 2017;104: 220-224. doi:10.1016/j.urology.2017.01.033
Hedrick TL, Sherman A, Cohen-Mekelburg S, et al. AGA clinical practice update on management of ostomies: commentary. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2023;21(10): 2473-2477. doi:10.1016/j.cgh.2023.04.035
Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y, et al. Constipation, hemorrhoids, and anorectal disorders in pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022;117(10S): 16–25. doi:10.14309/ajg.0000000000001962
Harputlu D, Özsoy SA. Stoma çevresi cilt komplikasyonlarının tanılanmasında bir araç: Peristomal cilt aracı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2016;24(1): 38-48.
Pliego Pérez AR, García Pérez JD, Neri-Ruz ES. Stomas in pregnancy, clinical case and review of the literature. Ginecología Y Obstetricia De México. 2001;69: 449-452.
Aukamp V, Sredl D. Collaborative care management for a pregnant woman with an ostomy. Complementary Therapies in Nursing & Midwifery. 2004;10: 5–12.
Volkmer BG, Seidl EM, Gschwend JE, et al. Pregnancy in women with ureterosigmoidostomy. Urology. 2002;60(6): 979–982. doi:10.1016/s0090-4295(02)01988-x
Bookstaver PN, Bland CM, Griffin B, et al. A review of antibiotic use in pregnancy. The Journal of Human Pharmacology and Drug Therapy. 2015;35(11): 1052-1062. doi:10.1002/phar.1649
Miral M, Beji NK. Gebelikte ilaç kullanımı ve danışmanlık. Journal of Health Science and Profession. 2017;4(2): 142-148. doi:10.17681/hsp-dergisi.316897
Aksoy G, Çavdar İ. Sindirim Sistemi Stomalarında Bakım. Akyolcu N, Kanan N (eds.). Yara ve Stoma Bakımı içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 62-85.
Taşkın L. Doğum ve kadın sağlığı hemşireliği. (16. baskı). Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2019.
Gümüşsoy S, Kavlak O. Gebelikte Fizyolojik Değişiklikler. Sevil Ü, Ertem G (eds.) Perinatoloji ve Bakım içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2016. p. 101-126.
Karahan N, Serhatlıoğlu SG. Gebelik Fizyolojisi. Özkan HA (ed.) Hemşirelik ve Ebelik için Kadın Sağlığı ve Hastalıkları içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2019. p. 135-170.
Sharp HT. The acute abdomen during pregnancy. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2002;45(2): 405–413. doi:10.1097/00003081-200206000-00011
Tuna PT, Uslu E, Kurşun Ş. İntestinal stomanın cinsel yaşam üzerine etkisi: Sistematik derleme. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;6(2): 113-121.
Ceylan H, Vural F. Living with stoma-A phenomenological study. Journal of Nursing Research and Practice. 2017;1(1): 6–12.
Vonk-Klaassen SM, de Vocht HM, den Ouden MEM, et al. Ostomy-related problems and their impact on quality of life of colorectal cancer ostomates: a systematic review. Quality of Life Research. 2016;25(1): 125–133. doi:10.1007/s11136-015-1050-3
Anaraki F, Vafaie M, Behboo R, et al. Quality of life outcomes in patients living with stoma. Indian Journal of Palliative Care. 2012;18(3): 176-180. doi:10.4103/0973-1075.105687
Ayaz S, Kubilay G. Effectiveness of the PLISSIT model for solving the sexual problems of patients with stoma. Journal of Clinical Nursing. 2009;18(1): 89–98. doi:10.1111/j.1365-2702.2008.02282.x
Gözüyeşil E, Taylan S, Inel Manav A, et al. The evaluation of self-esteem and sexual satisfaction of patients with bowel stoma in Turkey. Sexuality and Disability. 2017;35(2): 157–169. doi:10.1007/s11195-016-9473-5
Junkin J, Beitz JM. Sexuality and the person with a stoma: implications for comprehensive WOC Nursing Practice. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2005;32(2): 121-128. doi:10.1097/00152192-200503000-00009
Kaya Ö, Aygin D. Stomanın cinsel yaşam üzerindeki etkileri. Androloji Bülteni. 2020;22(3): 194-198. doi:10.24898/tandro.2020.68984
Ongün P, Yılmaz NB, Kırtıl Yİ. Stomalı bireylerde anksiyete, cinsellik ve yaşam kalitesi: sistematik derleme. Türk Hemşireler Derneği Dergisi. 2021;2(2): 41-52.
Takahashi K, Funayama Y, Fukushima K, et al. Pregnancy and delivery in patients with enterostomy due to anorectal complications from Crohn’s Disease. International Journal of Colorectal Disease. 2007;22(3): 313-318. doi:10.1007/s00384-006-0148-z
Alptekin HM, Şahin EŞ. İntestinal stomanın gebelik sürecine etkisi ve hemşirelik bakımı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;9(2): 209–215. doi:10.37989/gumussagbil.635744
Sredl D, Aukamp V. Evidence-based nursing care management for the pregnant woman with an ostomy. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2006;33(1): 42-49. doi:10.1097/00152192-200601000-00005
Mitchell KA, Rawl SM, Schmidt CM, et al. Demographic, clinical and quality of life variables related to embarrassment in veterans living with an Intestinal Stoma. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2007;34(5): 524-532. doi:10.1097/01.WON.0000290732.15947.9e
Dabirian A, Yaghmaei F, Rassouli M, et al. Quality of life in ostomy patients: a qualitative study. Patient Preference and Adherence. 2011;5: 1–5. doi:10.2147/PPA.S14508
Hill B. Stoma care: procedures, appliances and nursing considerations. British Journal of Nursing. 2020;29(22): S14-S19. doi:10.12968/bjon.2020.29.22.S14
Akgün EZ, Yoldaş T. İntestinal stoma. Turkish Journal of Colorectal Disease. 2012;22(4): 133-146.
Kanan N, Özbaş A. Üriner Sistem Stomalarında Bakım. Akyolcu N, Kanan N (eds.) Yara ve Stoma Bakımı içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 95-127.
Omana JJ, Agarwal N. Colostomy and ileostomy care. In: Pitchumoni CS, Dharmarajan TS (eds.) Geriatric gastroenterology. 2nd ed. Cham: Springer Nature Switzerland AG; 2021. p. 2103-2113.
Taylan S. Alt Gastrointestinal Sistem Cerrahisi ve Hemşirelik Bakımı. Arslan S (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Temel Kavramlar ve Bakım içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p.397-434.
Yıldırım AC. Fekal ve Üriner Stoma Cerrahisi. Sayar S, Cihan E (eds.) Stoma Bakım Hemşireliği içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2023. p. 81-91.
Vural F, Özlü NGÖ, Yasak K. İnce, Kalın Bağırsak ve Rektum Cerrahisi Geçiren Hastalarda Bakım. van Giersbergen MY (ed.) Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 411-431.
Berti-Hearn L, Elliott B. Urostomy care: a guide for home care clinicians. Home Heathcare Now. 2019;37(5): 248-255. doi:10.1097/NHH.0000000000000792
Aydın T, Koç H. Üriner Diversiyonlar. Kırdal Y (ed.) Üroloji Hemşireliği Klinik El Kitabı içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2022. p. 35-40.
Yılmaz G, Harputlu D, Pala Mİ ve ark. Türkiye’de stoma açılan hastaların kesitsel değerlendirmesi. Turkish Journal of Colorectal Disease. 2021;31(2): 136-142. doi:10.4274/tjcd.galenos.2020.2020-10-10
Kanan N. Üriner Sistemin Cerrahi Hastalıkları ve Bakımı. Akyolcu N, Kanan N, Aksoy G (eds.) Cerrahi Hemşireliği II içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2018. p. 613-671.
Marek F, Kala Z, Hrivnák R, et al. Managing IBD therapy during pregnancy demands a multidisciplinary approach. Gastroenterologie a Hepatologie. 2021;75(2): 149-158. doi:10.48095/ccgh2021149
Yıldırım B. İnflamatuvar bağırsak hastalığında klinik, tanı, seyir, tedavi ve görüntülemeden beklentiler. Türk Radyoloji Seminerleri. 2022;10(3): 254-264. doi:10.5152/trs.2022.223383
Lightner AL, Mathis KL. Surgery in pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022;117(10S): 53–59. doi:10.14309/ajg.0000000000001961
Whiteley I, Gullick J. The embodied experience or pregnancy with an ileostomy. Journal of Clinical Nursing. 2018;(21-22): 3931-3944. doi:10.1111/jocn.14601
Huck N, Schweizerhof S, Stein R, et al. Pregnancy following urinary tract reconstruction using bowel segments: a review of published literature. World Journal of Urology. 2020;38(2): 335–342. doi:10.1007/s00345-019-02781-z
Rosiou K, Selinger CP. Obstetric considerations in pregnant women with Crohn’s Disease. Journal of Clinical Medicine. 2023;12(2): 684. doi:10.3390/jcm12020684
Arkenbosch JHC, van Ruler o, de Vries AC. Non-obstetric surgery in pregnancy (including bowel surgery gallbladder surgery). Best Practice & Research Clinical Gastroenterology. 2020;44-45: 101669. doi:10.1016/j.bpg.2020.101669
The PAPooSE Study Group. Pregnancy outcomes after stoma surgery for inflammatory bowel disease: the results of a retrospective multicentre audit. Colorectal Disease. 2022;24(7): 838-844. doi:10.1111/codi.16098
Torres J, Chaparro M, Julsgaard M, et al. European Crohn’s and colitis guidelines on sexuality, fertility, pregnancy, and lactation. Journal of Crohn’s and Colitis. 2023;17(1): 1-27. doi:10.1093/ecco-jcc/jjac115
Germain A, Chateau T, Beyer-Berjot L, et al. Surgery for Crohn’s disease during pregnancy: A nationwide survey. United European Gastroenterology Journal. 2020;8(6): 736-740. doi:10.1177/2050640620921060
Temiz M, Aslan A, Hakverdi S ve ark. Gebelikte ileusa neden olan sigmoid kolon kanseri: iki olgunu sunumu. Bakırköy Tıp Dergisi. 2008;4(1): 40-43.
Ay A. Ostomili Hastalarda Bakım. van Giersbergen MY (ed.) Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 431-437.
Harputlu D. Ürostomili hasta bakımı. Bulletin of Urooncology. 2015;14(1): 8-12. doi: 10.4274/uob.228
Koç H. Ürostomi Bakımı. Kırdal Y (ed.) Üroloji Hemşireliği Klinik El Kitabı içinde. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2022. p. 50-56.
Davis BR, Valente MA, Goldberg JE, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for ostomy surgery. Diseases of Colon & Rectum. 2022;65(10): 1173-1190. doi:10.1097/DCR.0000000000002498
Çetinkaya E, Sözen İ, Hatipoğlu ND. Kolon, Rektum ve Anüs. Brunicardi FC, Andersen DK, Billiar TR, et al. Schwartz Cerrahinin İlkeleri içinde. Özmen MM (Çev. Ed.). (10. Baskı). Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2016. p.1175-1237.
Berti-Hearn L, Elliott B. Ileostomy care: a guide for home care clinicians. Home Heathcare Now. 2019;37(3): 136-144. doi:10.1097/NHH.0000000000000776
Maria A, Lieske B. Colostomy care. Last Update: 2023. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560503/ (Accessed 24th December 2023).
Süer E, Türkölmez K. Üriner Diversiyonlar ve Rekonstrüksiyonlar. Yaman Ö, Kadıoğlu A, Taşçı Aİ (eds.) Güncel Üroloji içinde. (2. Baskı). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2018. p. 549-558.
Mungan A, Şahin H. Kasa İnvazif Mesane Kanseri. Tekgül S, Türkeri L, Esen A, Alıcı B (eds.) Üroloji Masaüstü Başvuru Kitabı içinde. (Genişletilmiş 2. Baskı). Ankara: İris Yayıncılık; 2016. p. 776-797.
Dönmez YC. Üriner Sistemin Cerrahi Gerektiren Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. Arslan S (ed.) Cerrahi Hemşireliğinde Temel Kavramlar ve Bakım içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2021. p. 511-541.
Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. WOCN Society Clinical Guideline: management of the adult patient with a fecal or urinary ostomy-an executive summary. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2018;45(1): 50-58. doi:10.1097/WON.0000000000000396
Vural F, Özlü NGÖ, Yasak K. Ostomi Komplikasyonlarında Bakım. van Giersbergen MY (ed.) Cerrahi Hemşireliği içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2023. p. 438-444.
Huck N, Schweizerhof S, Honeck P, et al. Pregnancy after urinary diversion at young ages – risks and outcome. Urology. 2017;104: 220-224. doi:10.1016/j.urology.2017.01.033
Hedrick TL, Sherman A, Cohen-Mekelburg S, et al. AGA clinical practice update on management of ostomies: commentary. Clinical Gastroenterology and Hepatology. 2023;21(10): 2473-2477. doi:10.1016/j.cgh.2023.04.035
Rao SSC, Qureshi WA, Yan Y, et al. Constipation, hemorrhoids, and anorectal disorders in pregnancy. The American Journal of Gastroenterology. 2022;117(10S): 16–25. doi:10.14309/ajg.0000000000001962
Harputlu D, Özsoy SA. Stoma çevresi cilt komplikasyonlarının tanılanmasında bir araç: Peristomal cilt aracı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2016;24(1): 38-48.
Pliego Pérez AR, García Pérez JD, Neri-Ruz ES. Stomas in pregnancy, clinical case and review of the literature. Ginecología Y Obstetricia De México. 2001;69: 449-452.
Aukamp V, Sredl D. Collaborative care management for a pregnant woman with an ostomy. Complementary Therapies in Nursing & Midwifery. 2004;10: 5–12.
Volkmer BG, Seidl EM, Gschwend JE, et al. Pregnancy in women with ureterosigmoidostomy. Urology. 2002;60(6): 979–982. doi:10.1016/s0090-4295(02)01988-x
Bookstaver PN, Bland CM, Griffin B, et al. A review of antibiotic use in pregnancy. The Journal of Human Pharmacology and Drug Therapy. 2015;35(11): 1052-1062. doi:10.1002/phar.1649
Miral M, Beji NK. Gebelikte ilaç kullanımı ve danışmanlık. Journal of Health Science and Profession. 2017;4(2): 142-148. doi:10.17681/hsp-dergisi.316897
Aksoy G, Çavdar İ. Sindirim Sistemi Stomalarında Bakım. Akyolcu N, Kanan N (eds.). Yara ve Stoma Bakımı içinde. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2015. p. 62-85.
Taşkın L. Doğum ve kadın sağlığı hemşireliği. (16. baskı). Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2019.
Gümüşsoy S, Kavlak O. Gebelikte Fizyolojik Değişiklikler. Sevil Ü, Ertem G (eds.) Perinatoloji ve Bakım içinde. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2016. p. 101-126.
Karahan N, Serhatlıoğlu SG. Gebelik Fizyolojisi. Özkan HA (ed.) Hemşirelik ve Ebelik için Kadın Sağlığı ve Hastalıkları içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 2019. p. 135-170.
Sharp HT. The acute abdomen during pregnancy. Clinical Obstetrics and Gynecology. 2002;45(2): 405–413. doi:10.1097/00003081-200206000-00011
Tuna PT, Uslu E, Kurşun Ş. İntestinal stomanın cinsel yaşam üzerine etkisi: Sistematik derleme. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;6(2): 113-121.
Ceylan H, Vural F. Living with stoma-A phenomenological study. Journal of Nursing Research and Practice. 2017;1(1): 6–12.
Vonk-Klaassen SM, de Vocht HM, den Ouden MEM, et al. Ostomy-related problems and their impact on quality of life of colorectal cancer ostomates: a systematic review. Quality of Life Research. 2016;25(1): 125–133. doi:10.1007/s11136-015-1050-3
Anaraki F, Vafaie M, Behboo R, et al. Quality of life outcomes in patients living with stoma. Indian Journal of Palliative Care. 2012;18(3): 176-180. doi:10.4103/0973-1075.105687
Ayaz S, Kubilay G. Effectiveness of the PLISSIT model for solving the sexual problems of patients with stoma. Journal of Clinical Nursing. 2009;18(1): 89–98. doi:10.1111/j.1365-2702.2008.02282.x
Gözüyeşil E, Taylan S, Inel Manav A, et al. The evaluation of self-esteem and sexual satisfaction of patients with bowel stoma in Turkey. Sexuality and Disability. 2017;35(2): 157–169. doi:10.1007/s11195-016-9473-5
Junkin J, Beitz JM. Sexuality and the person with a stoma: implications for comprehensive WOC Nursing Practice. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2005;32(2): 121-128. doi:10.1097/00152192-200503000-00009
Kaya Ö, Aygin D. Stomanın cinsel yaşam üzerindeki etkileri. Androloji Bülteni. 2020;22(3): 194-198. doi:10.24898/tandro.2020.68984
Ongün P, Yılmaz NB, Kırtıl Yİ. Stomalı bireylerde anksiyete, cinsellik ve yaşam kalitesi: sistematik derleme. Türk Hemşireler Derneği Dergisi. 2021;2(2): 41-52.
Takahashi K, Funayama Y, Fukushima K, et al. Pregnancy and delivery in patients with enterostomy due to anorectal complications from Crohn’s Disease. International Journal of Colorectal Disease. 2007;22(3): 313-318. doi:10.1007/s00384-006-0148-z
Alptekin HM, Şahin EŞ. İntestinal stomanın gebelik sürecine etkisi ve hemşirelik bakımı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;9(2): 209–215. doi:10.37989/gumussagbil.635744
Sredl D, Aukamp V. Evidence-based nursing care management for the pregnant woman with an ostomy. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2006;33(1): 42-49. doi:10.1097/00152192-200601000-00005
Mitchell KA, Rawl SM, Schmidt CM, et al. Demographic, clinical and quality of life variables related to embarrassment in veterans living with an Intestinal Stoma. Journal of Wound, Ostomy, and Continence Nursing. 2007;34(5): 524-532. doi:10.1097/01.WON.0000290732.15947.9e
Dabirian A, Yaghmaei F, Rassouli M, et al. Quality of life in ostomy patients: a qualitative study. Patient Preference and Adherence. 2011;5: 1–5. doi:10.2147/PPA.S14508
Pages
315-338
Published
February 14, 2025
Copyright (c) 2025 Academician Publishing Book Portal
