Gebelikte Endokrin Sistemin Cerrahi Hastalıkları
Synopsis
Gebelik sürecinde endokrin sistemdeki patolojik ve hormonlardaki anormal değişimler nedeniyle hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Gebelik boyunca ilaç kullanımı, tanılama yöntemleri gibi gebe ve fetüs için riskli durumlar söz konusu olduğu için hastalıkları tanılamak ve tedavi etmek oldukça zordur. Çoğu zaman gebelikte endokrin hastalıklar için tıbbi yaklaşım tercih edilir. Ancak maternal ya da fetal riskler arttığında cerrahi işlem yapılır. Gebelikte endokrin cerrahi, gebe olmayan bireylerle benzerlik gösterir. Ancak gebelerde ameliyat öncesi, sırası ve sonrası süreçte, cerrahide dikkat edilmesi gereken özel durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. Bu özel durumlar dikkate alınarak cerrahi işlemler yapıldığında gebelikte endokrin cerrahileri için sürecin daha başarılı yönetileceği düşünülmektedir.
References
Bayraktar N. Endokrin sistem cerrahisi ve hemşirelik bakımı. In: Fethiye Erdil, Nalan Özhan Elbaş (ed.), Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği içinde. (6. Baskı). Ankara: Aydoğdu Ofset; 2012, p. 715-756.
Olgun B, Aslan FE. Endokrin hastalıklar. In: Ayfer Karadakovan, Fatma Eti Aslan (ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde. (4. Baskı), Cilt 1. Ankara: Akademisyen Kitabevi: 2017, p. 805-829.
Kadowaki MH, Kaplan EL. Surgical diseases of the endocrine glands during pregnancy. In: Luis A. Cibils (eds.), Surgical diseases in pregnancy. Springer New York; 1990, p. 78-97.
Chen KK, Selected endocrine disorders in pregnancy. In: Martin Olsen (eds.), Obstetric Care. United Kingdom: Cambridge University Press; 2017, p. 387-398. https://doi.org/10.1017/9781316662571.043
Speichinger E, Holschneider CH. Surgical disorders in pregnancy. In: Alan H. Decherney, Lauren Nathan (eds.), Current Diagnosis & Treatment: Obstetrics & Gynecology. (Chapter 25). USA: McGraw-Hill Companies; Eleventh Edition; 2015, p.605-667.
Taşkın L. Gebelikte annenin fizyolojisi. In: Lale Taşkın (ed.), Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 8. Baskı, 2007. p. 85-107.
Alexander EK, Pearce EN, Brent GA. 2017 Guidelines of the American thyroid association for the diagnosis and management of thyroid disease during pregnancy and the postpartum. Thyroid. 2017; 27(3): 309-480. https://doi.org/10.1089/thy.2016.0457
Rodger GP. National ınstitute of diabetes and digestive and kidney diseases, 2023. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrinediseases/pregnancy-thyroid-disease (Accessed 24 November 2023).
Tiroid bezi resmi. (24/11/2023 tarihinde https://endomds.com/the-thyroid-gland/ adresinden ulaşılmıştır).
Aktaş A, Pekkolay Z. Gebelikte tiroid hastalıkları ve tedavisi. Journal of Clinical and Experimental Investigation. 2016;7(1): 119-123. doi: 10.5799/ahinjs.01.2016.01.0583
Halid H, Lahloubi NA, Rashad N. A review on thyroid cancer during pregnancy: Multitasking is required. Journal of Advanced Research. 2016;7(4): 565-570. doi: 10.1016/j.jare.2016.02.007.
Ramrasad M, Bhattacharyya SS, Bhattacharyya A. Thyroid disorders in pregnancy. Indian Journal of Endocrinology and Metabolism, 2012;16(2): 167-170. doi: 10.4103/2230-8210.104031
Penn Medicine ADAM Quality 2022. Thyroid Nodules. (Available from:https://www.pennmedicine.org/for-patients-and-visitors/patient-information/conditions-treated-a-to-z/thyroid-nodules (Accessed 24th November 2023).
Galofre JC, Riesco-Eizaguirre G, Alvarez-Escola C. Clinical guidelines for management of thyroid nodule and cancer during pregnancy. Endocrinología y Nutrición. 2014;61(3): 130-138. doi: 10.1016/j.endonu.2013.08.003.
Friel LA. MSD Manuel. Disorders requiring surgery during pregnancy. Available from: https://www.msdmanuals.com/professional/gynecology-and- obstetrics/pregnancy-complicated-by-disease/disorders-requiring-surgery-during-pregnancy (Accessed 24th November 2023).
Kanserli tiroid bezi ve tiroidektomi resmi. (24/11/2023 tarihinde https://www.gleneagles.com.sg/tests-treatments/thyroidectomy adresinden ulaşılmıştır).
Biello A, Kinberg EC, Wirtz ED. National Library of Medicine (NIH), Thyroidectomy. 2022. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563279/ (Accessed 24th November 2023).
Marco AD, Palazzo F. The Endocrinologist. Parathyroid surgery: timing in pregnancy. 2019. Available from: https://www.endocrinology.org/endocrinologist/134-winter19/features/parathyroid-surgery-timing-in-pregnancy/ (Accessed 24th November 2023).
Pliakos I, Chorti A, Moysidis M, et al. Parathyroid adenoma in pregnancy: a case report and systematic review of the literatüre. Front Endocrinol (Lausanne), 2022;13(1):1-12. doi: 10.3389/fendo.2022.975954. eCollection 2022
Samancıoğlu S. Endokrin fonksiyonlar. (Nimet Ovayolu, Özlem Ovayolu, Çev. Ed.), Patofizyoloji Pratik Yaklaşım içinde. 2. Baskı, Adana: Çukurova Kitabevi; 2016. p.295-317.
Pham PT, Pham PT. Parathyroidectomy. In: Allen R Nissenson, Richard N. Fine (eds.), Handbook of Dialysis Therapy, Fifth Edition, Canada: Elsevier; 2017. p. 709-718.
Hipofiz bezi. (24/11/2023 tarihinde https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2011/aug/08/pituitary-gland adresinden ulaşıtmıştır).
Valassi E. Pituitary disease and pregnancy. Endocrinologia Diabetes y Nutricion, 2021;68(3): 184-195. doi: 10.1016/j.endinu.2020.07.007.
Saore Jallad R, Glezer A, Machado MC. Pituitary disorders during pregnancy and lactation. Maternal-Fetal and Neonatal Endocrinology, 2020;12(1): 259-286. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-814823-5.00018-0
Montoro MN, Mestman JH. Pituitary Network Association. Pituitary diseases during pregnancy. Available from: https://pituitary.org/members-library/pituitary-diseases-during-pregnancy/ (Accessed 24th November 2023).
Jia X, Guo X, Yao Y. Surgical management of pituitary adenoma during pregnancy. World Journal Clinical Cases, 2023;11(12): 2694-2707. doi: 10.12998/wjcc.v11.i12.2694
Transsfenoidal cerrahi resmi. (24/11/2023 tarihinde https://www.barrowneuro.org/treatment/transsphenoidal-surgery/ adresinden ulaşılmıştır).
Adrenal bezler resmi. (24/11/2023 tarihinde https://www.upstate.edu/whatsup/2016/0322-restoring-peace-why-salvaging-the-adrenal-gland-makes-sense.php adresinden ulaşılmıştır).
Kersten M, Hancke K, Jannş W. Pregnancy induced Cushing’s Syndrome and primary aldosteronism: a case report. BMC Pregnancy and Childbirth, 2020;20(421): 1-6. doi: 10.1186/s12884-020-03117-1.
Forestiero V, Sconfienza E, Mulatero P. Primary aldosteronism in pregnancy. Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders. 2023;24(1): 39-48. doi: 10.1007/s11154-022-09729-6.
Nieman LK. Diagnosis and management of Cushing's Syndrome during pregnancy. In: André Lacroix, Charles J Lockwood (eds), Available from: https://www.uptodate.com/contents/diagnosis-and-management-of-cushings-syndrome-during-pregnancy (Accessed 24th November 2023).
Sanga V, Rossito G, Paolo Rossi TMS. Management and outcomes of primary aldosteronism in pregnancy: a systematic review. Hypertension, 2022;79(19): 1912-1921. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.121.18858
Clifton-Bligh RJ. The diagnosis and management of pheochromocytoma and paraganglioma during pregnancy. Rev Endocr Metab Disord, 2023; 24(1): 49-56.
Li AY. National Library of Medicine. Adrenalectomy. (Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559093/ (Accessed 24th November 2023).
Güner S. Gebelik ve cerrahi hastalıklar. In: Songül Aktaş, Yeşim Aksoy Derya, Eylem Toker (ed.), A’dan Z’ye temel ebelik kitabı içinde. 1. Baskı, Cilt 1, Ankara: İstanbul Tıp Kitabevi; 2023, p.576-588.
Morris BD, Hueppchen NA. Gebelikte cerrahi hastalıklar ve travma. Betty Chou B, Bienstock JL, Satin AJ (eds.). John Hopkins jinekoloji ve obstetri el kitabı içinde. 6. Baskı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2021, p.298-307.
Topaloğlu S, Çalık A. Gebelikte cerrahi hastalıklar. In: Kıymet Yeşilçiçek Çalık, Fatma Coşar Çetin (ed.), Ebeler ve ebelik öğrencileri için doğum öncesi dönem ıı içinde. 1. Baskı. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021, p.171-193.
Karadağ M, Irmak B. Endokrin sistem cerrahisinde bakım. In: Mevlüde Karadağ, Hülya Bulut (ed.), Cerrahi hemşireliği kavram haritası ve akış şeması içinde Ankara: Vize Yayıncılık; 2019, p.1057-1062.
Yüksel S. Endokrin sistem cerrahisi ve hemşirelik bakımı. In: Sevban Arslan (ed.), Cerrahi hemşireliğinde temel kavramlar ve bakım içinde. 1. Baskı. Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2021, p.452-456.
Whitney JD, Parkman S. The effect of early postoperative physical activity on tissue oxygen and wound healing. Biological Research for Nursing, 2004;6(2): 79-89. doi: 10.1177/1099800404268939.
Gross A, Kay TM, Paquin JP. Exercises for mechanical neck disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015;2015(1): 1-201. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004250.pub5
Hopper PD. Nursing care of patients with endocrine disorders. In: Linda Williams, Paula Hopper (eds.), Understanding medical surgical nursing. 5th ed. Philadelphia USA: F.A. Davis Company; 2015, p.894-906.
Türkmen A, Çavdar İ, Aksakal N. The effect of head-neck stretching exercises after thyroidectomy on postoperative level of pain and disability. Necmettin Erbakan Üniversitesi Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2022;4(2): 177-186. https://doi.org/10.51123/jgehes.2022.54.
Türkmen A. Tiroid cerrahisi ve perioperatif hemşirelik bakımı. Selçuk Sağlık Dergisi, 2022;3(2): 180-191.
Güllü S. Gebelik ve endokrin hastalıklar. In: Kadri Yamaç, Rıfat Gürsoy, Nuri Çakır (ed.). Gebelik ve sistemik hastalıklar içinde. 1. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2006, p.181-206.
Coombes DS. The parathyroid glands: hyperparathyroidism and hypercalcaemia. Surgery, 2003;21: 309-12.
Benson BC, Guinto RE, Parks JR. Primary hyperparathyroidism mimicking hyperemesis gravidarum. Hawai’i Journal Of Medicine & Public Health, 2013;72(1):11-13.
Yüksek İhtisas Üniversitesi Ders Notları. Endokrin sisteminin cerrahi hastalıkları ve hemşirelik bakımı. (11/12/2023 tarihinde https://www.online.yuksekihtisasuniversitesi.edu.tr/SBF/HB/HEM202_Cerrahi_Hastaliklar_Hemsireligi_EndokrinSistemCerrahisiveHemsirelikBakimi_01042020.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Başaran M. Diğer endokrin hastalıklar ve gebelik. In: Mustafa Başaran (ed.). Anahtar kadın hastalıkları & doğum içinde. 1. Baskı. Ankara: Alkım Yayıncılık; 2004, p.237-246.
Corpas F, Greif D, Fiol V. Hyperparathyroidism and pregnancy. International Journal of Gynecology & Obstetrics. 2012;119(3): 794-803.
Ertürk E. Hipoparatiroidizm. In: Tümay Sözen, Dilek Gogas Yavuz (ed.), Metabolik kemik hastalıkları içinde. Ankara: Miki Matbaacılık; 2013, p.135-140.
İçke S. Gebelikte diğer endokrin hastalıklar. In: Songül Aktaş, Yeşim Aksoy Derya, Eylem Toker (ed.), A’dan Z’ye temel ebelik kitabı içinde. 1. Baskı, Cilt 1. Ankara: İstanbul Tıp Kitabevi; 2023, p.490-510.
Türkmen H, Yalnız H, Soğukpınar N. Gebelikte paratiroid hastalıkları. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2015; 2(4): 82-85.
Metin A. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ders Notları. Endokrin sistem cerrahisinde hemşirelik bakımı. (11/12/2023 tarihinde file://C:/Users/ASUS/Downloads/ENDOKR%C4%B0N%20S%C4%B0STEM% 20CERRAH%C4%B0S%C4%B0%20VE%20HEM%C5%9E%C4%B0REL%C4%B0K %20BAKIMI%20AY%C5%9EE%20MET%C4%B0N-2020%20%20(6).pdf adresinden ulaşılmıştır).
Pearl JP, Price RR, Tonkin AE. Guidelines for the use of laparoscopy during pregnancy. Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons, 2017. Available from: https://www.sages.org/publications/guidelines/guidelines-for-diagnosis-treatment-and-use-of-laparoscopy-for-surgical-problems-during-pregnancy/ (Accessed 24th November 2023).
Olgun B, Aslan FE. Endokrin hastalıklar. In: Ayfer Karadakovan, Fatma Eti Aslan (ed.), Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım içinde. (4. Baskı), Cilt 1. Ankara: Akademisyen Kitabevi: 2017, p. 805-829.
Kadowaki MH, Kaplan EL. Surgical diseases of the endocrine glands during pregnancy. In: Luis A. Cibils (eds.), Surgical diseases in pregnancy. Springer New York; 1990, p. 78-97.
Chen KK, Selected endocrine disorders in pregnancy. In: Martin Olsen (eds.), Obstetric Care. United Kingdom: Cambridge University Press; 2017, p. 387-398. https://doi.org/10.1017/9781316662571.043
Speichinger E, Holschneider CH. Surgical disorders in pregnancy. In: Alan H. Decherney, Lauren Nathan (eds.), Current Diagnosis & Treatment: Obstetrics & Gynecology. (Chapter 25). USA: McGraw-Hill Companies; Eleventh Edition; 2015, p.605-667.
Taşkın L. Gebelikte annenin fizyolojisi. In: Lale Taşkın (ed.), Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği içinde. Ankara: Akademisyen Kitabevi; 8. Baskı, 2007. p. 85-107.
Alexander EK, Pearce EN, Brent GA. 2017 Guidelines of the American thyroid association for the diagnosis and management of thyroid disease during pregnancy and the postpartum. Thyroid. 2017; 27(3): 309-480. https://doi.org/10.1089/thy.2016.0457
Rodger GP. National ınstitute of diabetes and digestive and kidney diseases, 2023. Available from: https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrinediseases/pregnancy-thyroid-disease (Accessed 24 November 2023).
Tiroid bezi resmi. (24/11/2023 tarihinde https://endomds.com/the-thyroid-gland/ adresinden ulaşılmıştır).
Aktaş A, Pekkolay Z. Gebelikte tiroid hastalıkları ve tedavisi. Journal of Clinical and Experimental Investigation. 2016;7(1): 119-123. doi: 10.5799/ahinjs.01.2016.01.0583
Halid H, Lahloubi NA, Rashad N. A review on thyroid cancer during pregnancy: Multitasking is required. Journal of Advanced Research. 2016;7(4): 565-570. doi: 10.1016/j.jare.2016.02.007.
Ramrasad M, Bhattacharyya SS, Bhattacharyya A. Thyroid disorders in pregnancy. Indian Journal of Endocrinology and Metabolism, 2012;16(2): 167-170. doi: 10.4103/2230-8210.104031
Penn Medicine ADAM Quality 2022. Thyroid Nodules. (Available from:https://www.pennmedicine.org/for-patients-and-visitors/patient-information/conditions-treated-a-to-z/thyroid-nodules (Accessed 24th November 2023).
Galofre JC, Riesco-Eizaguirre G, Alvarez-Escola C. Clinical guidelines for management of thyroid nodule and cancer during pregnancy. Endocrinología y Nutrición. 2014;61(3): 130-138. doi: 10.1016/j.endonu.2013.08.003.
Friel LA. MSD Manuel. Disorders requiring surgery during pregnancy. Available from: https://www.msdmanuals.com/professional/gynecology-and- obstetrics/pregnancy-complicated-by-disease/disorders-requiring-surgery-during-pregnancy (Accessed 24th November 2023).
Kanserli tiroid bezi ve tiroidektomi resmi. (24/11/2023 tarihinde https://www.gleneagles.com.sg/tests-treatments/thyroidectomy adresinden ulaşılmıştır).
Biello A, Kinberg EC, Wirtz ED. National Library of Medicine (NIH), Thyroidectomy. 2022. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563279/ (Accessed 24th November 2023).
Marco AD, Palazzo F. The Endocrinologist. Parathyroid surgery: timing in pregnancy. 2019. Available from: https://www.endocrinology.org/endocrinologist/134-winter19/features/parathyroid-surgery-timing-in-pregnancy/ (Accessed 24th November 2023).
Pliakos I, Chorti A, Moysidis M, et al. Parathyroid adenoma in pregnancy: a case report and systematic review of the literatüre. Front Endocrinol (Lausanne), 2022;13(1):1-12. doi: 10.3389/fendo.2022.975954. eCollection 2022
Samancıoğlu S. Endokrin fonksiyonlar. (Nimet Ovayolu, Özlem Ovayolu, Çev. Ed.), Patofizyoloji Pratik Yaklaşım içinde. 2. Baskı, Adana: Çukurova Kitabevi; 2016. p.295-317.
Pham PT, Pham PT. Parathyroidectomy. In: Allen R Nissenson, Richard N. Fine (eds.), Handbook of Dialysis Therapy, Fifth Edition, Canada: Elsevier; 2017. p. 709-718.
Hipofiz bezi. (24/11/2023 tarihinde https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2011/aug/08/pituitary-gland adresinden ulaşıtmıştır).
Valassi E. Pituitary disease and pregnancy. Endocrinologia Diabetes y Nutricion, 2021;68(3): 184-195. doi: 10.1016/j.endinu.2020.07.007.
Saore Jallad R, Glezer A, Machado MC. Pituitary disorders during pregnancy and lactation. Maternal-Fetal and Neonatal Endocrinology, 2020;12(1): 259-286. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-814823-5.00018-0
Montoro MN, Mestman JH. Pituitary Network Association. Pituitary diseases during pregnancy. Available from: https://pituitary.org/members-library/pituitary-diseases-during-pregnancy/ (Accessed 24th November 2023).
Jia X, Guo X, Yao Y. Surgical management of pituitary adenoma during pregnancy. World Journal Clinical Cases, 2023;11(12): 2694-2707. doi: 10.12998/wjcc.v11.i12.2694
Transsfenoidal cerrahi resmi. (24/11/2023 tarihinde https://www.barrowneuro.org/treatment/transsphenoidal-surgery/ adresinden ulaşılmıştır).
Adrenal bezler resmi. (24/11/2023 tarihinde https://www.upstate.edu/whatsup/2016/0322-restoring-peace-why-salvaging-the-adrenal-gland-makes-sense.php adresinden ulaşılmıştır).
Kersten M, Hancke K, Jannş W. Pregnancy induced Cushing’s Syndrome and primary aldosteronism: a case report. BMC Pregnancy and Childbirth, 2020;20(421): 1-6. doi: 10.1186/s12884-020-03117-1.
Forestiero V, Sconfienza E, Mulatero P. Primary aldosteronism in pregnancy. Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders. 2023;24(1): 39-48. doi: 10.1007/s11154-022-09729-6.
Nieman LK. Diagnosis and management of Cushing's Syndrome during pregnancy. In: André Lacroix, Charles J Lockwood (eds), Available from: https://www.uptodate.com/contents/diagnosis-and-management-of-cushings-syndrome-during-pregnancy (Accessed 24th November 2023).
Sanga V, Rossito G, Paolo Rossi TMS. Management and outcomes of primary aldosteronism in pregnancy: a systematic review. Hypertension, 2022;79(19): 1912-1921. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.121.18858
Clifton-Bligh RJ. The diagnosis and management of pheochromocytoma and paraganglioma during pregnancy. Rev Endocr Metab Disord, 2023; 24(1): 49-56.
Li AY. National Library of Medicine. Adrenalectomy. (Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559093/ (Accessed 24th November 2023).
Güner S. Gebelik ve cerrahi hastalıklar. In: Songül Aktaş, Yeşim Aksoy Derya, Eylem Toker (ed.), A’dan Z’ye temel ebelik kitabı içinde. 1. Baskı, Cilt 1, Ankara: İstanbul Tıp Kitabevi; 2023, p.576-588.
Morris BD, Hueppchen NA. Gebelikte cerrahi hastalıklar ve travma. Betty Chou B, Bienstock JL, Satin AJ (eds.). John Hopkins jinekoloji ve obstetri el kitabı içinde. 6. Baskı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri; 2021, p.298-307.
Topaloğlu S, Çalık A. Gebelikte cerrahi hastalıklar. In: Kıymet Yeşilçiçek Çalık, Fatma Coşar Çetin (ed.), Ebeler ve ebelik öğrencileri için doğum öncesi dönem ıı içinde. 1. Baskı. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021, p.171-193.
Karadağ M, Irmak B. Endokrin sistem cerrahisinde bakım. In: Mevlüde Karadağ, Hülya Bulut (ed.), Cerrahi hemşireliği kavram haritası ve akış şeması içinde Ankara: Vize Yayıncılık; 2019, p.1057-1062.
Yüksel S. Endokrin sistem cerrahisi ve hemşirelik bakımı. In: Sevban Arslan (ed.), Cerrahi hemşireliğinde temel kavramlar ve bakım içinde. 1. Baskı. Ankara: Akademisyen Kitapevi; 2021, p.452-456.
Whitney JD, Parkman S. The effect of early postoperative physical activity on tissue oxygen and wound healing. Biological Research for Nursing, 2004;6(2): 79-89. doi: 10.1177/1099800404268939.
Gross A, Kay TM, Paquin JP. Exercises for mechanical neck disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015;2015(1): 1-201. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004250.pub5
Hopper PD. Nursing care of patients with endocrine disorders. In: Linda Williams, Paula Hopper (eds.), Understanding medical surgical nursing. 5th ed. Philadelphia USA: F.A. Davis Company; 2015, p.894-906.
Türkmen A, Çavdar İ, Aksakal N. The effect of head-neck stretching exercises after thyroidectomy on postoperative level of pain and disability. Necmettin Erbakan Üniversitesi Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2022;4(2): 177-186. https://doi.org/10.51123/jgehes.2022.54.
Türkmen A. Tiroid cerrahisi ve perioperatif hemşirelik bakımı. Selçuk Sağlık Dergisi, 2022;3(2): 180-191.
Güllü S. Gebelik ve endokrin hastalıklar. In: Kadri Yamaç, Rıfat Gürsoy, Nuri Çakır (ed.). Gebelik ve sistemik hastalıklar içinde. 1. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi; 2006, p.181-206.
Coombes DS. The parathyroid glands: hyperparathyroidism and hypercalcaemia. Surgery, 2003;21: 309-12.
Benson BC, Guinto RE, Parks JR. Primary hyperparathyroidism mimicking hyperemesis gravidarum. Hawai’i Journal Of Medicine & Public Health, 2013;72(1):11-13.
Yüksek İhtisas Üniversitesi Ders Notları. Endokrin sisteminin cerrahi hastalıkları ve hemşirelik bakımı. (11/12/2023 tarihinde https://www.online.yuksekihtisasuniversitesi.edu.tr/SBF/HB/HEM202_Cerrahi_Hastaliklar_Hemsireligi_EndokrinSistemCerrahisiveHemsirelikBakimi_01042020.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Başaran M. Diğer endokrin hastalıklar ve gebelik. In: Mustafa Başaran (ed.). Anahtar kadın hastalıkları & doğum içinde. 1. Baskı. Ankara: Alkım Yayıncılık; 2004, p.237-246.
Corpas F, Greif D, Fiol V. Hyperparathyroidism and pregnancy. International Journal of Gynecology & Obstetrics. 2012;119(3): 794-803.
Ertürk E. Hipoparatiroidizm. In: Tümay Sözen, Dilek Gogas Yavuz (ed.), Metabolik kemik hastalıkları içinde. Ankara: Miki Matbaacılık; 2013, p.135-140.
İçke S. Gebelikte diğer endokrin hastalıklar. In: Songül Aktaş, Yeşim Aksoy Derya, Eylem Toker (ed.), A’dan Z’ye temel ebelik kitabı içinde. 1. Baskı, Cilt 1. Ankara: İstanbul Tıp Kitabevi; 2023, p.490-510.
Türkmen H, Yalnız H, Soğukpınar N. Gebelikte paratiroid hastalıkları. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2015; 2(4): 82-85.
Metin A. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ders Notları. Endokrin sistem cerrahisinde hemşirelik bakımı. (11/12/2023 tarihinde file://C:/Users/ASUS/Downloads/ENDOKR%C4%B0N%20S%C4%B0STEM% 20CERRAH%C4%B0S%C4%B0%20VE%20HEM%C5%9E%C4%B0REL%C4%B0K %20BAKIMI%20AY%C5%9EE%20MET%C4%B0N-2020%20%20(6).pdf adresinden ulaşılmıştır).
Pearl JP, Price RR, Tonkin AE. Guidelines for the use of laparoscopy during pregnancy. Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons, 2017. Available from: https://www.sages.org/publications/guidelines/guidelines-for-diagnosis-treatment-and-use-of-laparoscopy-for-surgical-problems-during-pregnancy/ (Accessed 24th November 2023).
Pages
215-242
Published
February 14, 2025
Copyright (c) 2025 Academician Publishing Book Portal
