Sürrenal İlişkili Aciller
Synopsis
Sürrenal aciller, acil servis hastaları arasında önemli morbidite ve mortaliteye sebep olabilen patolojik durumlardır. Genelde spesifik olmayan şikayetler ve bulgular ile acile tekrarlayan başvuruları olan, tanılarının netleştirilmesinde zorluk yaşanan hasta grubudur. Adrenal salgıların fizyolojik etkilerini bilmek tanı koyma sürecinde klinisyene çok yardımcı olmaktadır. Bu sebeple bölüm içerisinde klinik anlatımlar fizyoloji ile desteklenerek açıklanmıştır. Adrenal aciller, adrenal yetmezlik ve hiperadrenal durumlar olmak üzere iki ana grup altında incelenmektedir. Primer adrenal yetmezlikte bezden salgılanan kortizol ve aldosteron eksikliği gözlenirken, sekonder yetmezlikte sürrenal üzerine etkili santral hormonlarda eksiklik gözlenmektedir, adrenal kriz ise acil serviste hızlıca tanınarak hidrokortizon tedavisinin vakit kaybedilmeden başlanmasını gerektirir. Hiperadrenal durumlar ise hiperaldosteronizm ve feokromositoma olmak üzere iki başlıkta anlatılmıştır, temel patofizyoloji katekolamin deşarjı ve buna bağlı reseptör aktivasyonudur.
References
Tucci V, Sokari T. The Clinical Manifestations, Diagnosis, and Treatment of Adrenal Emergencies. Emergency Medicine Clinics of North America. 2014 May;32(2):465–84.
Hall JE, Hall ME, Guyton AC. Guyton and Hall textbook of medical physiology. 14th edition. Philadelphia, PA: Elsevier; 2021. 763–775 p.
Bridwell RE, April MD. Adrenal Emergencies. Emergency Medicine Clinics of North America. 2023 Nov;41(4):795–808.
Lentz S, Collier KC, Willis G, Long B. Diagnosis and Management of Adrenal Insufficiency and Adrenal Crisis in the Emergency Department. The Journal of Emergency Medicine. 2022 Aug;63(2):212–20.
Bancos I, Hahner S, Tomlinson J, Arlt W. Diagnosis and management of adrenal insufficiency. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2015 Mar;3(3):216–26.
Özhasenekler A, Eroğlu S, Aslaner M, Çolak N, Karaca M, Baloğlu Kaya F, et al. Tintinalli Acil Tıp: Kapsamlı Çalışma Kılavuzu, 9. Baskı. 2021;1457–60.
Bancos I, Hahner S, Tomlinson J, Arlt W. Diagnosis and management of adrenal insufficiency. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2015 Mar;3(3):216–26.
Arlt W, Society for endocrinology endocrine emergency guıdance: Emergency management of acute adrenal insufficiency (adrenal crisis) in adult patients. Endocrine Connections. 2016 Sep;5(5):G1–3.
Lee SC, Baranowski ES, Sakremath R, Saraff V, Mohamed Z. Hypoglycaemia in adrenal insufficiency. Front Endocrinol. 2023 Nov 20;14:1198519.
Patousis A, Patousis P, Barbakis G, Sachinis NP. Bilateral Adrenal Hemorrhage Following Femoral Hip Hemiarthroplasty: A Case Report. Cureus .
Amrein K, Martucci G, Hahner S. Understanding adrenal crisis. Intensive Care Med. 2018 May;44(5):652–5.
Bornstein SR, Allolio B, Arlt W, Barthel A, Don-Wauchope A, Hammer GD, et al. Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2016 Feb;101(2):364–89.
Treatment of adrenal insufficiency in adults - UpToDate [Internet]. [cited 2024 Feb 26]. Available from: https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-adrenal-insufficiency-in-adults?search=adrenal%20yetmezlik&source=search_result&selectedTitle=3%7E150&usage_type=default&display_rank=3
Connor D, Boumphrey S. Perioperative care of phaeochromocytoma. BJA Education. 2016 May;16(5):153–8.
Özhasenekler A, Eroğlu S, Aslaner M, Çolak N, Karaca M, Baloğlu Kaya F, et al. Tintinalli Acil Tıp: Kapsamlı Çalışma Kılavuzu, 9. Baskı. 2021;399–408.
