Dispne
Synopsis
Sıklıkla hava açlığı, boğulma ve güç solunum olarak ifade edilen dispne, yoğun bakım ünitesinde sağ kalım oranını etkileyen, tek başına ya da diğer semptomlarla birlikte görülen önemli bir parametredeir. Dispne, solunum sisteminin birçok hastalığında primer semptom olarak ortaya çıkmakla birlikte, kardiyovasküler hastalıkların ve nöromüsküler disfonksiyonların ana semptomlarından biri olarak da çeşitli klinik durumlarda sıklıkla görülebilmektedir. Dispne, hastaların sağlık durumunun kötüleşmesi, kas gücünün azalması, iştahsızlık ve uyku sorunları, günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmede zorluk, bakım bağımlılığının artması, depresyon, anksiyete gibi psikolojik, fiziksel ve sosyal sağlık sorunlarını beraberinde getirmektedir. Tüm bu etkilere bağlı olarak dispne, hastanın yaşam kalitesinin düşmesine neden olabilmektedir. Subjektif bir semptom olan dispnenin değerlendirilmesinde hastanın ifadesi önemlidir. Bununla birlikte sayısal, sözel ve görsel özelliklere sahip dispne sınıflandırma ölçekleri ile de yoğun bakım hastalarında dispne değerlendirmesi yapılabilir. Etyolojisinde ventilasyonu, solunum kontrolünü, gaz değişimini ve kardiyak outputu etkileyen faktörlerin rol oynadığı dispne, farmakolojik ve nonfarmakolojik yöntemler ile tedavi edilmektedir. Dispnenin farmakolojik tedavisinde en önce verilmesi gereken ajan oksijendir. İnvaziv ya da noninvaziv mekanik ventilasyon solunum yetmezliğine bağlı dispneyi azaltabilir. Bununla birlikte dispnenin semptomatik tedavisinde solunum ve yürüme egzersizleri, vibrasyon tedavisi gibi yöntemler etkili olabilmektedir.
Dyspnea, often expressed as air hunger, suffocation and difficulty breathing, is an important parameter that affects the survival rate in the intensive care unit, seen alone or with other symptoms. Although dyspnea occurs as the primary symptom in many diseases of the respiratory system, it can also be seen frequently in various clinical conditions as one of the main symptoms of cardiovascular diseases and neuromuscular dysfunctions. Dyspnea brings with it psychological, physical and social health problems such as deterioration of patients'; health status, decreased muscle strength, loss of appetite and sleep problems, difficulty in 2 performing daily life activities, increased dependency on care, depression and anxiety. Due to all these effects, dyspnea may cause a decrease in the patient's quality of life. The patient's statement is important in the evaluation of dyspnea, which is a subjective symptom. In addition, dyspnea evaluation can be made in intensive care patients with dyspnea classification scales that have numerical, verbal and visual features. Dyspnea, in whose etiology factors affecting ventilation, respiratory control, gas exchange and cardiac output play a role, is treated with pharmacological and non-pharmacological methods. The first agent that should be given in the pharmacological treatment of dyspnea is oxygen. Invasive or noninvasive mechanical ventilation can reduce dyspnea due to respiratory failure. However, methods such as breathing and walking exercises and vibration therapy can be effective in the symptomatic treatment of dyspnea.
References
Banzett R, Georgopoulos D. Dyspnea in the ICU: It is difficult to see what patients feel. Am J Respir Crit Care Med 2023;208(1):6-7.
Berliner D, Schneider N, Welte T, Bauersachs J. The differential diagnosis of dyspnea. Dtsch Arztebl Int 2016;113(49):834-45.
Berton DC, Mendes NBS, Olivo-Neto P, Benedetto IG, Gazzana MB. Pulmonology approach in the investigation of chronic unexplained dyspnea. J Bras Pneumol 2021;47(1):e20200406.
Biber Ç. Pulmoner rehabilitasyonda dispne algısının değerlendirmesi. Güncel Göğüs Hastalıkları Serisi 2019;7(1):19-25.
Budhwar N, Syed Z. Chronic dyspnea: Diagnosis and evaluation. Am Fam Physician 2020;101(9):542-8.
Campbell ML. Dyspnea prevalence, trajectories, and measurement in critical care and at life's end. Curr Opin Support Palliat Care 2012;6(2):168-71.
Coccia CBI, Palkowski GH, Schweitzer B, Motsoi T, Ntusi NAB. Dyspnea: Pathophysiology and clinical approach. S Afr Med J 2016;106(1):32-6.
Crombeen AM, Lilly EJ. Management of dyspnea in palliative care. Curr Oncol 2020;27(3):142-5.
Decavèle M, Similowski T, Demoule A. Detection and management of dyspnea in mechanically ventilated patients. Curr Opin Crit Care 2019;25(1):86-94.
Demoule A, Hajage D, Messika J, Jaber S, Diallo H, Coutrot M, et al.; REVA Network (Research Network in Mechanical Ventilation). Prevalence, ıntensity, and clinical ımpact of dyspnea in critically ill patients receiving ınvasive ventilation. Am J Respir Crit Care Med 2022;205(8):917-26.
Gülbay BE. Dispne. Akciğer Sağlığı ve Yoğun Bakım Derneği Akciğer 2013;1(2):8-11.
Kara D, Yıldız H. Dispne semptomunun değerlendirilmesinde dispne ölçeklerinin etkinlikleri ve kullanım sıklıkları. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2013;2(1):137-49.
Kocatepe V, Can G. Dispne yönetiminde el fanının etkisi. Acıbadem Univ Sağlık Bilim Derg 2021;12(2):537-44.
Mahler DA. O’Donnell DE. Neurobiology of dyspnea. İçinde: Mahler DA, O'Donnell DE, eds. Dyspnea: Mechanisms, Measurement, and Management, 3 rd ed. Boca Raton: CRC Press Taylor&Francis Group; 2014. p.3-10.
Nishino T. Dyspnoea: underlying mechanisms and treatment. British Journal of Anaesthesia 2011;106(4):463-74.
Parshall MB, Schwartzstein RM, Adams L, Banzett RB, Manning HL, Bourbeau J, et al.; American Thoracic Society Committee on Dyspnea. An offical American Thoracic Society statement: update on the mechanisms, assessment, and management of dyspnea. Am J Respir Crit Care Med 2012;185(4):435-52.
Parshall MB, Schwartzstein RM. Domains of dyspnea measurement. İçinde: Mahler DA, O'Donnell DE, eds. Dyspnea: Mechanisms, Measurement, and Management, 3 rd ed. Boca Raton: CRC Press Taylor&Francis Group; 2014. p.85-98.
Puntillo K, Nelson JE, Weissman D, Curtis R, Weiss S, Frontera J, et al; Advisory Board of the Improving Palliative Care in the ICU (IPAL-ICU) Project. Palliative care in the ICU: relief of pain, dyspnea, and thirst--a report from the IPAL-ICU Advisory Board. Intensive Care Med 2014;40(2):235-48.
Santus P, Radovanovic D, Saad M, Zilianti C, Coppola S, Chiumello DA, Pecchiari M. Acute dyspnea in the emergency department: a clinical review. Intern Emerg Med 2023;18(5):1491-507.
Schmidt M, Banzett RB, Raux M, Morélot-Panzini C, Dangers L, Similowski T, et al. Unrecognized suffering in the ICU: Addressing dyspnea in mechanically ventilated patients. Intensive Care Med 2014;40(1):1-10.
Schmidt M, Demoule A, Polito A, Porchet R, Aboab J, Siami S, et al. Dyspnea in mechanically ventilated critically ill patients. Crit Care Med 2011;39(9):2059-65.
