Kadın, Gebe, Fetüs, Yenidoğan Hakları, Hasta Hakları ve Hasta Güvenliği
Synopsis
Hasta hakları ve hasta güvenliği kavramı, ülkemiz dahil olmak üzere tüm dünya ülkelerinde insandan temel almış ve yıllar içinde değişim ve gelişim göstermiştir. Hasta hakları, II. Dünya Savaşı’nın olumsuz getirileri, ülkeler arasındaki bilimsel ve teknolojik gelişmişlik düzeyindeki farklılık ve çevre kirliliği gibi kargaşanın sonucunda gündeme gelen ve uluslararası platformda korunması gerekliliği savunulan üçüncü kuşak haklardan biridir. Hasta haklarının amacı, bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanırken sahip olduğu yasal haklara en iyi şekilde ulaşmasını güvence altına almaktır. Bu durum sağlık hizmetlerinden faydalanma esnasında, sağlık sistemi sunucularından kaynaklı her türlü tıbbi zararın önlenmesini de sağlayarak hasta güvenliği kavramını doğurmuştur.
References
Atar S, Yalım NY. Fetüs ve gebe hakları bağlamında anne adayı ve/veya aileden kaynaklanan nedenlerle fetüsün zarara uğrama durumu fetal harm due to maternal and/or familial reasons in the context of fetal and maternal rights. Türkiye Biyoetik Dergisi. 2018;5(2): 73-85.
Atasay B, Arsan S. Anne ve yenidoğan hakları Barselona deklarasyonu. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2001;10(12): 457-459.
Aydın N. Hasta haklarının hukuki boyutu ve korunma yolları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;(22).
Burke R. From individual rights to national development: the first UN international conference on human rights, Tehran, 1968. Journal of World History. 2008;19(3): 275-296.
Çelik E. İnsan hakları hukukunda insan onurunun yeri ve rolü. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi. 2019;9(2): 282-310.
Çınar D, Karadakovan, A. Yoğun bakım ünitelerinde hasta ve çalışan güvenliği. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2016;20(2): 116-122.
Emre Ö, Sert G. Avrupa hasta hakları şartı. Türkiye Biyoetik Dergisi. 2014;1(4): 198-205.
Erdoğan M. İnsan hakları teorisi ve hukuku. Ankara: Orion Kitabevi; 2012.
Flagler E, Baylis F, Rodgers S. Bioethics for clinicians: 12. ethical dilemmas that arise in the care of pregnant women: rethinking" maternal-fetal" conflicts. Canadian Medical Association Journal (CMAJ). 1997;156(12): 1729-1732.
Güneş ÜY, Gürlek Ö, Sönmez MA. Survey of the patient safety culture of hospital nurses in Turkey. Collegian. 2016;23(2): 225-232.
Hatun Ş. Hasta hakları. İstanbul: İletişim Yayınları; 1999.
Hekimoğlu MM. İnsan haklarının tarihsel perspektif içerisindeki gelişimi. Journal of Management and Economics Research. 2003;1(1): 73-92.
HSK. İnsan hakları beyannamesi. (24.01.2023 tarihinde https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/9a3bfe74-cdc4-4ae4-b876-8cb1d7eeae05.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Kanadoğlu K. Türk Anayasa hukukunda sağlık alanında temel haklar. TBB Dergisi. 2015;119: 12-34.
Kara ŞA, Özvarış ŞB. Kadına karşı her türlü ayrımcılığın önlenmesi sözleşmesi (CEDAW) ve Türkiye’de cinsiyete göre ölüm ve doğuşta beklenen yaşam süresi ilişkisi. Sağlık ve Toplum. 2022;32(2): 95-105.
Kaypak Ş, Kahraman M. Türkiye’de kadının insan hakları ve anayasal yansıması/women’s human rights and constitutional reflections in Turkey. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2016;13(33): 298-315.
Keskin D. Doğum öncesi gerçekleşen zarar verici fiil sebebiyle tazminat: ceninin tazminat talebi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2013;17(2): 743-774.
Kurt LM. Ceninin malvarlığı hakları. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2011;2(1): 177-209.
Metin B. Sağlık hakkı. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2017;4(1): 46-50.
Ovalı F. Hasta güvenliği yaklaşımları. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi. 2010;1(1): 33-43.
Oy O ve Oy GO. Hasta hakları ve hasta hakları ihlalinde başvuru yolları. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.; 2018.
Önal G, Civaner M. Hasta hakları uygulama yönergesi: Türkiye’de hasta haklarının yaşama geçirilmesi için bir adım. Türkiye Klinikleri J Med Ethics. 2005;13:203-208.
Önal G. Hasta haklarının anatomisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2012;3(1): 7-14.
Özkan S. İnsan haklarının tarihsel gelişimi ve kuşak sınıflandırması. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2015;5(1): 111-126.
Pekel A. İnsan haklarının evrenselliği ve kültürel görecelilik. Liberal Düşünce Dergisi. 2019;24(96): 111-118.
Şimşek AA. Bir insan hakları ihlali ve ayırımcılık biçimi olarak toplumsal cinsiyet rolleri ve kalıp yargıları: CEDAW çerçevesinde bir inceleme. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2020;11(2): 496-513.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. TC. Resmi Gazete. Hasta hakları yönetmeliği 1998; Tarih: 01.08.1998, Sayı: 23420. (25.01.2023 tarihinde http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.4847&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 adresinden ulaşılmıştır).
Tacir, H. Yaşama hakkı kapsamında yaşamın başlangıcı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2013;19(2): 1301-1320.
TDK. Hak. (23.01.2023 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Temiz Ö. Türk hukukunda bir temel hak olarak sağlık hakkı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 2014;1(69): 165-188.
Tezcan D, Erdem MR, Sancakdar O, Önok RM. İnsan hakları el kitabı. Ankara: Seçkin Yayıncılık; 2021.
Türkiye Cumhuriyeti (TC) Resmi Gazete. Biyoloji ve tıbbın uygulanması bakımından insan hakları ve İnsan haysiyetinin korunması sözleşmesi: İnsan hakları ve biyotıp sözleşmesinin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun. Kanun No: 5013 Kabul Tarihi: 3.12.2003. (25.01.2023 tarihinde https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5013.html adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Cumhuriyeti (TC) Resmi Gazete. Hasta hakları yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. Sayı:28994. (25.01.2023 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/05/20140508-3.htm adresinden ulaşılmıştır).
Türkmen HÖ. Hekim-hasta ilişkisinde haklar ve sorumluluklar. Toraks Cerrahisi Bülteni. 2014;5(1): 1-13.
UENPS. Declaratıon of mother’s rıghts and declaratıon of the newborn’s rıghts. (24.01.2023 tarihinde https://www.uenps.eu/wp-content/uploads/2019/11/Declaration-of-Rights-of-mother-and-newborn-UENPS-2010.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Wilkinson D, Skene L, De Crespigny L, et al. Protecting future children from ın‐utero harm. Bioethics. 2016;30(6): 425-432.
World Health Organization, (2018). Patient safety. global action on patient safety. (26.01.2023 tarihinde https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA72/A72_26-en.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
Atasay B, Arsan S. Anne ve yenidoğan hakları Barselona deklarasyonu. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2001;10(12): 457-459.
Aydın N. Hasta haklarının hukuki boyutu ve korunma yolları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;(22).
Burke R. From individual rights to national development: the first UN international conference on human rights, Tehran, 1968. Journal of World History. 2008;19(3): 275-296.
Çelik E. İnsan hakları hukukunda insan onurunun yeri ve rolü. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi. 2019;9(2): 282-310.
Çınar D, Karadakovan, A. Yoğun bakım ünitelerinde hasta ve çalışan güvenliği. Yoğun Bakım Hemşireliği Dergisi. 2016;20(2): 116-122.
Emre Ö, Sert G. Avrupa hasta hakları şartı. Türkiye Biyoetik Dergisi. 2014;1(4): 198-205.
Erdoğan M. İnsan hakları teorisi ve hukuku. Ankara: Orion Kitabevi; 2012.
Flagler E, Baylis F, Rodgers S. Bioethics for clinicians: 12. ethical dilemmas that arise in the care of pregnant women: rethinking" maternal-fetal" conflicts. Canadian Medical Association Journal (CMAJ). 1997;156(12): 1729-1732.
Güneş ÜY, Gürlek Ö, Sönmez MA. Survey of the patient safety culture of hospital nurses in Turkey. Collegian. 2016;23(2): 225-232.
Hatun Ş. Hasta hakları. İstanbul: İletişim Yayınları; 1999.
Hekimoğlu MM. İnsan haklarının tarihsel perspektif içerisindeki gelişimi. Journal of Management and Economics Research. 2003;1(1): 73-92.
HSK. İnsan hakları beyannamesi. (24.01.2023 tarihinde https://www.hsk.gov.tr/Eklentiler/Dosyalar/9a3bfe74-cdc4-4ae4-b876-8cb1d7eeae05.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Kanadoğlu K. Türk Anayasa hukukunda sağlık alanında temel haklar. TBB Dergisi. 2015;119: 12-34.
Kara ŞA, Özvarış ŞB. Kadına karşı her türlü ayrımcılığın önlenmesi sözleşmesi (CEDAW) ve Türkiye’de cinsiyete göre ölüm ve doğuşta beklenen yaşam süresi ilişkisi. Sağlık ve Toplum. 2022;32(2): 95-105.
Kaypak Ş, Kahraman M. Türkiye’de kadının insan hakları ve anayasal yansıması/women’s human rights and constitutional reflections in Turkey. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2016;13(33): 298-315.
Keskin D. Doğum öncesi gerçekleşen zarar verici fiil sebebiyle tazminat: ceninin tazminat talebi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2013;17(2): 743-774.
Kurt LM. Ceninin malvarlığı hakları. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2011;2(1): 177-209.
Metin B. Sağlık hakkı. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2017;4(1): 46-50.
Ovalı F. Hasta güvenliği yaklaşımları. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi. 2010;1(1): 33-43.
Oy O ve Oy GO. Hasta hakları ve hasta hakları ihlalinde başvuru yolları. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.; 2018.
Önal G, Civaner M. Hasta hakları uygulama yönergesi: Türkiye’de hasta haklarının yaşama geçirilmesi için bir adım. Türkiye Klinikleri J Med Ethics. 2005;13:203-208.
Önal G. Hasta haklarının anatomisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2012;3(1): 7-14.
Özkan S. İnsan haklarının tarihsel gelişimi ve kuşak sınıflandırması. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2015;5(1): 111-126.
Pekel A. İnsan haklarının evrenselliği ve kültürel görecelilik. Liberal Düşünce Dergisi. 2019;24(96): 111-118.
Şimşek AA. Bir insan hakları ihlali ve ayırımcılık biçimi olarak toplumsal cinsiyet rolleri ve kalıp yargıları: CEDAW çerçevesinde bir inceleme. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2020;11(2): 496-513.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. TC. Resmi Gazete. Hasta hakları yönetmeliği 1998; Tarih: 01.08.1998, Sayı: 23420. (25.01.2023 tarihinde http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.4847&sourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 adresinden ulaşılmıştır).
Tacir, H. Yaşama hakkı kapsamında yaşamın başlangıcı. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 2013;19(2): 1301-1320.
TDK. Hak. (23.01.2023 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır).
Temiz Ö. Türk hukukunda bir temel hak olarak sağlık hakkı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 2014;1(69): 165-188.
Tezcan D, Erdem MR, Sancakdar O, Önok RM. İnsan hakları el kitabı. Ankara: Seçkin Yayıncılık; 2021.
Türkiye Cumhuriyeti (TC) Resmi Gazete. Biyoloji ve tıbbın uygulanması bakımından insan hakları ve İnsan haysiyetinin korunması sözleşmesi: İnsan hakları ve biyotıp sözleşmesinin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun. Kanun No: 5013 Kabul Tarihi: 3.12.2003. (25.01.2023 tarihinde https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5013.html adresinden ulaşılmıştır).
Türkiye Cumhuriyeti (TC) Resmi Gazete. Hasta hakları yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. Sayı:28994. (25.01.2023 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/05/20140508-3.htm adresinden ulaşılmıştır).
Türkmen HÖ. Hekim-hasta ilişkisinde haklar ve sorumluluklar. Toraks Cerrahisi Bülteni. 2014;5(1): 1-13.
UENPS. Declaratıon of mother’s rıghts and declaratıon of the newborn’s rıghts. (24.01.2023 tarihinde https://www.uenps.eu/wp-content/uploads/2019/11/Declaration-of-Rights-of-mother-and-newborn-UENPS-2010.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Wilkinson D, Skene L, De Crespigny L, et al. Protecting future children from ın‐utero harm. Bioethics. 2016;30(6): 425-432.
World Health Organization, (2018). Patient safety. global action on patient safety. (26.01.2023 tarihinde https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA72/A72_26-en.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
Volume
Pages
105-120
Published
July 25, 2023
Copyright (c) 2023 Academician Book Portal
License
LicenseHow to Cite
1.
Ceylan G, Kanbur A. Kadın, Gebe, Fetüs, Yenidoğan Hakları, Hasta Hakları ve Hasta Güvenliği. In: Ejder Apay S, Kanbur A, editors. Ebelikte Yönetim [Internet]. Türkiye: Academician Publishing Book DOI Portal; 2023 [cited 2026 Jul. 15]. pp. 105-20. Available from: https://omp35.books.akademisyen.net/index.php/akya/catalog/book/2645/chapter/12897
